‘
Kürt siyasetçi ve Diyarbakır eski Belediye Başkanı Mehdi Zana, 86 yaşında hayatını kaybetti. Zana, bugün Diyarbakır’da düzenlenen törenin ardından Yeniköy Mezarlığı’nda toprağa verildi.
Kürt siyasetçi ve Diyarbakır’ın eski belediye başkanı Mehdi Zana, 86 yaşında hayatını kaybetti. Kürt siyasetçi Leyla Zana’nın eşi olan Mehdi Zana bugün Diyarbakır’da düzenlenen cenaze töreninin ardından toprağa verildi.
Mehdi Zana, KOAH nedeniyle bir süre önce hastaneye kaldırılarak yoğun bakımda tedavi altına alınmıştı.
Törene Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Ayşe Serra Bucak Küçük, Mehdi Zana’nın eşi Leyla Zana, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Eş Genel Başkanları Çiğdem Kılıçgün Uçar ve Keskin Bayındır, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Sözcüsü Ayşegül Doğan, milletvekilleri, ilçe belediye eş başkanları, siyasi parti ve sivil toplum örgütü temsilcileri, Zana ailesi ve çok sayıda yurttaş katıldı.
“Mehdi Zana’nın bıraktığı miras yalnızca geçmişe değil, bugüne de aittir”
Zana için düzenlenen uğurlama töreninde konuşan Büyükşehir Belediye Eş Başkanı Ayşe Sarra Bucak Küçük, Zana’nın kent hafızasında ve yerel yönetimler tarihinde bıraktığı mirasına dikkat çekerek, “Mehdi Zana’nın bıraktığı miras yalnızca geçmişe değil, bugüne de aittir. Diyarbakır seni unutmayacak” dedi.
Eş Başkan Bucak, bazı insanların yalnızca yaşadıkları dönemin tanığı olmadığını, aynı zamanda o dönemin, kentin ve coğrafyanın hafızasıyla bütünleştiğini belirterek Mehdi Zana’nın Diyarbakır’ın yakın tarihinde böyle bir yere sahip olduğunu söyledi.
Zana’nın 1977 yılında halkın iradesiyle Diyarbakır Belediyesi Başkanı seçildiğini hatırlatan Eş Başkan Bucak, “Mehdi Zana yalnızca bir belediye başkanlığı görevini üstlenmedi. Bir kentin sözünü, kimliğini, talebini ve onurunu yerel yönetimin merkezine taşıdı. Çok ağır bedelleri olan bir dönemde büyük bir sorumluluk üstlenerek bağımsız aday olduğu seçimde belediye başkanı seçildi” ifadelerini kullandı.
Halkıyla kurduğu bağ hiçbir zaman ortadan kalkmadı”
Mehdi Zana’nın 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından görevinden alındığını, tutuklandığını ve yıllarca Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi’nde kaldığını anımsatan Eş Başkan Bucak, maruz kaldığı baskılara rağmen Zana’nın halkıyla kurduğu bağın hiçbir zaman ortadan kalkmadığını vurguladı.
Zana’nın yaşamının Türkiye’nin demokrasi tarihinde açılan yaraların ve Kürt halkının verdiği mücadelenin aynası olduğunu ifade eden Eş Başkan Bucak, “Seçilmişlerin iradesinin yok sayıldığı, Kürt halkının dilinin, kimliğinin ve siyasal varlığının inkâr edildiği yılların içinden geçti. Buna rağmen umudunu ve mücadele inancını her zaman korudu” dedi.
Diyarbakır’da yerel demokrasiden, halkın yönetime katılımından ve kent yönetiminin halkın iradesiyle şekillenmesinden söz edilebilmesinin arkasında uzun ve ağır bedeller ödenmiş bir mücadele tarihi bulunduğunu kaydeden Eş başkan Bucak, Zana’nın bu tarihin önemli aktörlerinden biri olduğunu söyledi.
Anma töreninin belediye binası önünde düzenlenmesinin taşıdığı anlama dikkati çeken Eş Başkan Bucak, “Bizim için belediye binaları yalnızca hizmet binaları değildir; aynı zamanda kentin hafızasının yaşatıldığı yerlerdir. Mehdi Zana’nın bıraktığı miras yalnızca geçmişe ait değildir, bugüne de aittir. Bu miras bize seçilmiş olmanın bir makamdan ibaret olmadığını, halkın iradesine, onuruna, kentin hafızasına ve demokratik siyasete sahip çıkmanın tarihsel bir sorumluluk olduğunu yeniden hatırlatıyor” ifadelerini kullandı.
Mehdi Zana’nın yaşamı boyunca direncini ve umudunu koruduğunu ifade eden Eş Başkan Bucak, “Başta Silvan halkının, Amed halkının, Kürt halkının ve değerli ailesinin başı sağ olsun. Mehdi Zana’yı saygıyla, minnetle ve derin bir hüzünle anıyoruz. Diyarbakır seni unutmayacak Mehdi abi. Halkın iradesi ve özgürlük mücadelesi yaşadıkça bıraktığın iz de yaşayacak. Uğurlar olsun, ruhun şad olsun” diye konuştu.
Yeniköy Mezarlığı’nda defnedildi
Büyükşehir Belediyesi önünde yapılan konuşmaların ardından Mehdi Zana’nın cenazesi, cenaze namazının kılınması için Ulu Cami’ye götürüldü. Çok sayıda kişinin katılıyla kılınan cenaze namazının ardından Zana, cenazesi toprağa verilmek üzere Yeniköy Mezarlığı’na götürüldü.
1977-1980 yılları arasında Diyarbakır Belediye Başkanlığı yapan Zana için saat 11.00’de Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin ana hizmet binası önünde anma töreni düzenlenecek.
Barzani’nin mesajı
IKBY Başkanı Neçirvan Barzani, tedavi gördüğü hastanede 85 yaşında yaşamını yitiren eski Diyarbakır Belediye Başkanı Mehdi Zana için yayımladığı taziye mesajında, “Türkiye’deki Kürt siyasi mücadelesinin önde gelen isimlerinden biriydi. Ömrünün uzun yıllarını halkının haklarını savunmaya adadı ve bu uğurda büyük bedeller ödedi” dedi.
Mehdi Zana kimdir?
Mehdi Zana, 20 Aralık 1940’ta Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde dünyaya geldi. Doğumunda soyadı Bilici olan Zana, daha sonra “bilge” anlamına gelen Kürtçe “Zana” soyadını kullanmaya başladı. Ortaokul yıllarında eğitimini bırakarak terziliğe yönelen Zana, dönemin Kürt aydınlarıyla da terzihanede çalıştığı yıllarda tanıştı. Anı kitabı Bekle Diyarbakır’da siyasal bilinçlenmesinde terzihanenin önemli bir yeri olduğunu anlattı.
Zana, genç yaşlarda siyasete dahil oldu. Devrimci Doğu Kültür Ocakları’nın (DDKO) yöneticileri arasında yer alan Zana, 1963’te Türkiye İşçi Partisi’ne (TİP) katıldı. TİP’in Silvan şubesinin kuruluş çalışmalarında görev aldı ve iki yıl boyunca şube başkanlığı yaptı. Bu dönemde Kürt meselesi ve demokratik haklar üzerine yürüttüğü siyasi faaliyetler nedeniyle çeşitli soruşturma ve tutuklamalarla karşılaştı.
Zana, 1977 yerel seçimlerinde bağımsız aday olarak Diyarbakır Belediye Başkanı seçildi. 1980’deki askeri darbeye kadar görevini sürdüren Zana, belediye başkanlığı döneminde Kürt kimliği ve Kürtçe konusunda attığı adımlarla dönemin önemli siyasi figürlerinden biri haline geldi.
12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından tutuklanan Zana, çeşitli suçlardan hüküm giydi. Diyarbakır 5 No’lu Askeri Cezaevi başta olmak üzere Diyarbakır, Aydın, Afyon ve Eskişehir cezaevlerinde kaldı. Farklı dönemlerdeki tutuklulukları toplamda yaklaşık 16 yılı buldu. 12 Eylül sonrasında yaklaşık 11 yıl kesintisiz cezaevinde kaldıktan sonra 1991’de tahliye edildi; sonraki yıllarda aldığı başka cezalar nedeniyle yeniden cezaevine girdi.
Cezaevi yıllarının ardından 1990’ların ortasında İsveç’e giden Zana, yaklaşık 10 yıl burada yaşadı. Ekim 2004’te Türkiye’ye dönen Zana, hakkında yürütülen davalar kapsamında gözaltına alındı ancak daha sonra serbest bırakıldı.
Siyasi yaşamının yanı sıra anı ve siyasi görüşlerini kitaplaştıran Zana’nın Bekle Diyarbakır, Vahşetin Günlüğü – Diyarbakır Zindanlarından, Sevgili Leyla – Uzun Bir Sürgündü O Gece ve Zelâl Yeniden Doğuş adlı eserleri bulunuyor.
