Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi TBMM Genel Kurulunda oylanıyor.
Teklifin tümü üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasının ardından 4 Kasım’da tek tek maddelere geçildi ve anlaşmanın ilk maddesi kabul edildi.
Verilen aranın ardından diğer maddelerin oylaması bugün devam edecek.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Selman 7 Ağustos’ta Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı imzalamıştı.
Anlaşmaya dair kanun teklifi, 27 Ekim’de TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildikten sonra Genel Kurula gelmişti.
Anlaşma tüm tarafların onay sürecini tamamlamasının ardından yürürlüğe girecek.
Görüşmelerde AKP ve MHP’nin yanı sıra CHP Grup Başkanı Faik Öztrak da anlaşmaya olumlu oy vereceklerini
Yeni Parti, DEM Parti, İyi Parti ve Yeni Yol ise Türkiye’nin üstleneceği askeri yükümlülüklerin belirsizliğine ve bölgesel çatışmalara dahil olma riskine dikkat çekti.
Anlaşma neleri öngörüyor?
Üç ülkeyi “çekirdek taraflar” olarak tanımlayan anlaşma 16 maddeden oluşuyor.
Taraflar arasında NATO benzeri bir karşılıklı savunma ve güvenlik işbirliği mekanizması kurulması öngörülüyor:
Ortak savunma taahhüdü:
1. Madde’de taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşmesi durumunda, tarafların bunları bertaraf etmek maksadıyla “gerekli tüm yöntemleri kullanacakları” belirtiliyor.
2. Madde’de “Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilir” deniyor.
Bir tarafın saldırıya uğraması durumunda, anlaşmaya katılan diğer ülkelerin “karşılıklı yardım imkanlarının tamamını” kullanarak derhal yardım edecekleri belirtiliyor.
Savunma ve askeri işbirliği:
6. Madde’de ortak tatbikatlar ve eğitimler, personel değişimi ve silahlı kuvvetler arasında birlikte çalışabilirliği artıracak faaliyetler yürütülmesi öngörülüyor.
Savunma sanayii entegrasyonu:
3. ve 7. maddelerde anlaşmaya taraf ülkeler arasında teknoloji transferi, ortak Ar-Ge projeleri, ortak üretim ve savunma sanayii alanında yakın işbirliği yapılacağı kaydediliyor.
Güvenlik ve terörle mücadele:
4. Madde’de, tarafların uluslararası güvenlik konularında “düzenli olarak istişarelerde bulunacakları” ve tehdit ve tehlikeleri bertaraf etmek için bireysel ve ortak tedbirler geliştirmek üzere “sürekli ve etkili bir şekilde birbirlerine yardım edecekleri ve işbirliği yapacakları” kaydediliyor.
5. Madde’de tarafların “terörizmin tüm türlerine karşı operasyonel düzeyde işbirliğini artıracağı” ve “ortak güvenlik değerlendirmeleri yapacağı” belirtiliyor.
İstihbarat paylaşımı:
9. Madde, istihbarat ve güvenlik bilgileri paylaşılmasının önünü açıyor.
Lojistik destek:
10. Madde, savaş, barış veya olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizat desteği sağlanmasını öngörüyor.
Kurumsal yapı:
8. Madde’de, Dışişleri ve Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan bir Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacağı belirtiliyor.
Komite anlaşmanın uygulanmasını yönetecek, yeni üyelerin katılımını değerlendirecek ve merkezi Suudi Arabistan’da olacak bir sekretarya tarafından desteklenecek. İlk genel sekreter Pakistanlı olacak.
Diğer maddelerde tarafların bu anlaşmayı hukuki dayanak olarak kabul edeceği ve ihtiyaç halinde ilave yasal düzenlemeler önerebileceği belirtiliyor.
Metinde “Anlaşma, tarafların daha önce akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez” deniliyor.
Üç ülke, anlaşmanın yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak.
10 yılın ardından ise en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilme hakkı kullanılabilecek.
