Irak’ta ABD ve İran arasındaki rekabetin bir parçası olarak Tahran için uç beyleri mesabesinde olan Husiler ve Hizbullah’ın terör örgütü listesine girmesi nereden bakarsanız bakın yeni bir döneme işaret ediyor.
Hizbullah ve Husiler meselesi Sudani’ye karşı cepheyi hareketlendirdi
İran için şu an “mukavemet mihveri”nin ana omurgasını oluşturan Hizbullah ve Husilerin Irak’ta terör listesine girmesi herkeste şok etkisi yarattı. Kısa sürede hükümetin böyle bir karar almadığı açıklansa da Haşdi Şabi grupları, Başbakan Muhammed Şiya Sudani’yi baş sorumlu ilan ederek idam fermanını çıkardı. Böylece İran ile ABD’nin Irak’taki rekabetinde yeni bir safhaya geçildi.
Irak, 4 Aralık sabahına bu şok haberle uyandı. Önce kimse inanmadı, ülke halkı ve yabancı basın, asılsız bir iddiadır diye düşündü. Sonra içerideki basın flaş üstüne flaş geçmeye başladı derken haber yazıldı, karşı açıklamalar yapıldı ve nihayet tüm yabancı ajanslar da anlam veremedikleri haberi geçti. Zira, Bağdat yönetiminin bu süreçte böyle bir karar alabileceği kimsenin aklının ucundan geçmezdi.
Hizbullah ve Husilerin terörist ilan edilerek mal varlıklarının da dondurulduğu bilgisi işlenmeye devam edildikçe İran’ın bölgedeki milis grupları da peş peşe tepki vermeye devam etti. İlk saatlerde en sert tepki Hizbullah Tugaylarına bağlı ve seçimlerde 5 milletvekili alan Hukuk Hareketi’nin başkanı Hüseyin Munis’ten geldi ve Sudani’yi hedef alarak ülkenin egemenliğini yabancılara çiğnettiğini söyledi.
Kararın resmi gazetede yayınlandığı ortaya çıkınca Sudani okların hedefi oldu. Nuri Maliki’nin başında olduğu Yasa Devleti İttifakı’nın yöneticisi ve Maliki’nin de damadı Yaser Maliki, Sudani’yi işaret ederek “Ölüye saygı göstermek onu gömmektir” dedi. Bu şekilde seçimlerin galibi Sudani’ye dair niyetlerini de göstermiş oldular.
Sudan’nin İran’a karşı risk alacağı dönem gelmedi
İran’a bağlı Haşdi Şabi grupları ve diğer siyasi tarafların tepkisinden bu olayın komplo olabileceği ihtimalini daha kuvvetli görebiliriz. Çünkü Sudani’nin böyle bir hata yapabilmesi için ya ABD’den güçlü bir garanti almış olması lazım ya da İran’a karşı tavrını netleştirmesi lazım. Şu an için bu iki ihtimal de söz konusu değil.
Sudani bütün seçenekleri değerlendirten sonra İran’ın kesin vetosuyla karşı karşıya olduğuna kanaat getirirse net ve etkili bir tavır sergilemesi beklenebilir. Fakat seçimlerin üzerinden 1 ay geçmemişken ve doğru dürüst belirleyici toplantılar yapılmamışken Sudani’nin böyle bir hamlede bulunması mantıklı değildir. Sudani, Haşdi Şabi ve Maliki ile henüz kozlarını paylaşmadı, taraflar birbirlrine son sözlerini söylemedi ve medya savaşları da başlamadı.
Şimdilik herkes beklemede ve her biri karşı tarafın elindeki kartı açmasını istiyor. Bu sefer hükümet süreci zor olduğu için kimse yaş tahtaya basmak istemiyor. Meclis’te temsil edilen Şii, Sünni ve Kürtler risk almadan hükümete katılmayı garantilemek istiyor. Hükümetin dışında kalmaktan yana olan siyasi parti yok.
Hal böyleyken Sudani’nin rakiplerine güçlü kozlar verecek ve onun elini her alanda zayıflatacak olan bir adımı neden atsın? Sudani başbakanlık niyetini beyan etti, Maliki de bunu saklamadı. O halde tarafların en hassas ve dikkatli olması gereken bir süreçten geçiyoruz.
Sudani o yüzden bu olayı kendisine karşı bir komplo olarak gördü ve kararın resmi gazetede çıkmasına neden olanlar hakkında soruşturma başlatılması talimatı verdi ve ekledi: “Kimse bizim üzerimizden prim yapmaya kalkışmasın.”
Hizbullah ve Husiler Irak için neden önemli?
Söz konusu iki grubun İran için önemli olduğu kadar Irak için de önemlidir. Çünkü Hizbullah, Husiler ve Haşdi Şabi birbirleriyle bağlantılı gruplar. Hizbullah ve Husileri “terörist” ilan eden Haşdi Şabi’ye de aynı muameleyi yapmak zorunda kalacaktır, Haşdi Şabi ilk dakikadan böyle tepkiler verdi zaten
Haşdi Şabi’nin Nuceba Hareketi o yüzden Sudani’yi hedef aldı. Irak’taki Hizbullah hareketi: “Hizbullah ve Husilerin terör örgütü listesine alınmasıyla ilgili geri çekilen karar (Sudani) ikinci döneminin idam fermanıdır” dedi.
Aynı gün Haşdi Şabi grupları Bağdat’ta, Basra’da ve birçok şehirde konvoylar oluşturarak Hizbullah ve Husi bayrakları taşıdı. Haşdi Şabi için bu gelişme bulunmaz bir nimetti ve kendileri için gövde gösterisine çevirdiler.
Eylemlerde sadece Hizbullah ve Husilerin değil İran’ın da bayrağını taşıdılar ve ilgili taraflara gereken mesajı verdiler. Hamaney, Nasrallah ve Husilerin liderinin fotolarını bir arada taşıyan Haşdi Şabi yanlıları ABD’nin de karar vermesi gerektiğini dile getirmiş oldu.
ABD’nin Haşdi Şabi’ye karşı izleyeceği siyaset Sudani’nin geleceğini belirleyecek
Irak siyasetinde kimin nerede durduğu ve izleyeceği siyaset de Hizbullah ve Husiler meselesiyle anlaşılmış oldu. Sudani bir tarafta ve diğer Şii grupların çoğunluğu bir tarafta. Sudani’nin yanında durabilecek üç beş sandalyelik Şii gruplar olsa da çoğunluk İran yanlısı.
İran yanlısı gruplar da Sudani’ye bir daha başbakan olamayacağı mesajını hem sözlü hem de fiili olarak veriyor. İran açısından ve İran’a bağlı gruplar açısından mesele netleşmiş durumda aslında. Bundan sonrası için merak edilen husus ABD’nin atacağı adımlar.
ABD eğer Irak’ta dengelerin korunmasını isterse Sudani veya onun profiline yakın bir adayın olmasını şart koşar. Aksi halde Haşdi Şabi’nin parlamentoda bu kadar güçlendiği bir durumda Irak’ın tamamen İran etkisine girmesine razı olmak zorunda kalacaktır.
Trump’ın İran’a karşı izlediği politikalara ve geçmiş dönemde attığı adımlara baktığımızda ABD’nin İran’a geçit vermesi zayıf ihtimal. O halde Irak’ta dengelerin korunabilmesi için Haşdi Şabi’nin askeri, siyasi ve ekonomik olarak zayıflatılmasından başka bir seçenek bulunmuyor.
Bu da bizi kaçınılmaz olarak Haşdi Şabi’ye operasyon seçeneğine götürüyor. ABD’nin önünde Haşdi Şabi’ye operasyon dışında bir alternatif kalmamıştır. Artık Irak’ta Şiiler arasında bunu isteyen ve destekleyecek taraflar da oluşmuştur.
