ORTAK AKIL HUKUKU
Günümüzde “Çok Uluslu Şirketler” Modern sosyolojinin öncülerinden filozof İbn’i Haldun’un “Gerekçeli İtiraz Modelini” uygulayarak başarılarına imza atmaktadırlar. Akıllı bir insan, yapacağı işin sonunu düşünmelidir. Atalarımız da “Akıl, akıldan üstündür” demişlerdir. Art niyetli olmayan toplantılarda, özgür düşünceyi besleyen “Ortak Akıl” zirveye çıkarılır. Çağdaş küresel toplumlar, bireysel akılcılık yerine “Ortak Akıl” yönetimine özen göstermektedirler.
ORTAK AKLIN AMACI
Ortak akıl bileşkesinde amaç çok sesliliğe, alternatif görüşlere zemin hazırlayıp “Kolektif Aklı” öne çıkararak ilgili olan herkesi problemlerin çözümüne ortak etmektir. Karar verici, herkese kaldırabileceği kadar görev vermelidir, Toplum yararına istişare yapacak olan kişi, sosyal çevreyi yeterince tanımalı, bilgi sahibi, dirayetli, ileri görüşlü ve zamanlamayı iyi bilen olmalıdır. Örnek rol modelimiz Hazreti Muhammed (S.A.V.) “İstişareyi ehil ve güvenilir insanlarla yapınız” ifadesi bu anlamda değerli görülmelidir.
ORTAK AKIL İBADETTİR
Mezheb kurucusu İmam’ı Azam Ebu Hanife’ye fıkıh nedir? diye sorulduğunda, “Lehinde ve aleyhinde olanları bilmektir.” diye tarif etmiştir. İçinde bulunduğumuz konum ve şartların bilgilerini öğrenmek ise Farz’ı Ayn’dır. Kur’an’ı Kerim’de ortak akıl (istişare) ile ilgili beş Ayet’i Kerime vardır. Ortak akıl ile hareket etmek (İstişare) İslâm Hukukunda, konumuna göre Vacip veya Sünnet olarak belirlenmiştir. Allah’ın hoşuna gidecek “Ortak Akıl” bir ibadettir.
ORTAK AKIL KRİTERİ
Ortak aklın kendine özgü bazı kriterleri vardır. Erkek, kadın, genç, yaşlı ayırımı yapılmadan kişilerin düşüncelerine başvurulur. Birlikte hareket etmenin sonunda rahmet, ayrılıkta ise problem vardır. Akıl, akıldan üstündür. Fikirlerini İslâmi deliller çerçevesinde açıklayan Hüccetü’l İslâm İmam Gazali (Rahmetullahi Aleyh) şu beş kişi ile istişare yapılmaz ve akıl da danışılmaz demiş olması çok önemlidir.
1)- Bilgisiz (Konusunda uzman, deneyimli, basiretli, ferasetli ve hazır cevaplı.)
2)- Ahmak (Aklını kiraya vermemiş, sağlam iradeli, alternatif düşünce sahibi.)
3)- Korkak (Özgüven sahibi, kavgadan, hapisten ve ölümden hiç korkmayan.)
4)- Cimri (İdeali uğruna malıyla, canıyla ve zamanıyla fedakârlık yapabilen.)
5)- Tembel (Diğergâm karakterli, hizmet ehli, paylaşımcı, azimli, iyilik elçisi.)
ORTAK AKIL MEDENİYETTİR
Ortak Akıl, birleştirici ve bütünleştiricidir ve başarı şansı yüksektir. Düşünen İnsan, Alternatif Görüş İster. Ortak aklın kişisel çıkarları engellediği, bencilliği, haksızlığı ve adaletsizliği ortadan kaldırdığı gerçeği medeni olmanın bir göstergesidir. Anlaşmazlık, aykırılık, uyuşmazlık durumlarında istişare etmek farz, vacib ve sünnet hükmündedir. Kur’an ve Sünnete aykırılığı olan kararlara ise uyulmaz. İstişare sonucu alınan kararlara, bütün ilgili kişiler muhalif olsalar da uymak zorundadırlar.
JAPONYA’DA ORTAK AKIL
Yer altı ve yer üstü kaynaklardan yoksun Japonya’nın Yöneticileri “Ortak Akıl Projesi” ile günümüz kalkınmasını gerçekleştirmişler, 126 Milyon insanımız “En Büyük Kaynağımızdır” diyerek insanların kalitesini arttırmış ve “Toplam Kalite Yönetimini” çok iyi değerlendirmişlerdir. Bu Konuda Geniş Bilgi İçin; H24hbr.com Web Sitemizde “Toplam Kalite Yönetimi” Makalemizi, lütfen okuyunuz.
İSLÂM’DA ORTAK AKIL – 1
Onlarla, iş hakkında istişare et. (Alî İmran Suresi: 159)
Onlar, işlerini istişare ile yürütürler. (Şura Suresi: 38)
Eğer bilmiyorsanız ilim ehline sorun. (Enbiya Suresi: 7)
Dedi ki, bana bu işimde düşüncenizi söyleyin. (Neml Suresi: 32)
Bir haber geldiğinde, yetkili kişilere götürselerdi, (Nisa Suresi: 83)
İSLÂM’DA ORTAK AKIL – 2
İstişare eden de pişman olmaz. (Hadis’i Şerif)
Kim istişare ederse doğru yoldan mahrum kalmaz. (Hadis’i Şerif)
Akıllı kimselerden doğru yolu göstermelerini isteyin. (Hadis’i Şerif)
