İnsanlık tarihi boyunca toplumları bir araya getiren pek çok unsur olmuştur. Din, dil, kültür, siyaset, ortak acılar ve ortak zaferler… Ancak modern çağda milyonlarca insanı aynı anda heyecanlandırabilen, sevindirebilen ve ortak duygu etrafında buluşturabilen en güçlü alanlardan biri şüphesiz spordur. Özellikle günümüzde futbol, yalnızca bir oyun değil, bir aidiyet biçimi, bir kültürel hafıza ve toplumsal kimlik alanı hâline gelmiştir.
Bugün dünyanın en büyük stadyumlarına bakıldığında, aynı tribünde işçiyle akademisyenin, köylüyle iş insanının, gençle yaşlının yan yana oturabildiği görülmektedir. Çünkü futbol, insanları sosyal statülerine göre değil, ortak duygular etrafında birleştirir.
Siyasetin, ideolojilerin ve ekonomik farklılıkların böldüğü insanları spor bir araya getirebilir. Bir maç sırasında milyonlarca insanın aynı anda sevinmesi, üzülmesi veya heyecanlanması bunun açık göstergesidir.
Spor sosyolojisi açısından bakıldığında futbol kulüpleri, yalnızca sportif kurumlar değildir; aynı zamanda sosyal aidiyet merkezleridir. İnsanlar bazen doğdukları şehre, bazen mahallelerine, bazen de tarihsel hafızalarına bağlı olarak bir kulübü desteklerler.
Futbolun bu kadar etkili olmasının temel sebeplerinden biri, insanın kolektif duygu ihtiyacına cevap vermesidir. Tribün kültürü, marşlar, renkler ve semboller bireye “yalnız olmadığı” hissini verir. Bu nedenle futbol, sadece spor değildir:
*Bir hafızadır.
*Bir kimliktir.
*Bir dayanışma biçimidir.
*Bazen de bastırılmış duyguların dışa vurum alanıdır.
Bu nedenle birçok ülkede futbol kulüpleri zaman zaman siyasi, etnik veya kültürel kimliklerle özdeşleşmiştir. Bölgesel Kimlikler ve Futbol Kulüpleri: Dünyada bunun çok sayıda örneği vardır:
a) FC Barcelona uzun yıllar boyunca Katalan kimliğinin sembollerinden biri olarak görülmüştür.
b) Athletic Bilbao, Bask kimliğiyle ilişkilendirilmiştir.
c) Celtic F.C. İrlanda kökenli Katolik topluluklarla özdeşleşmiştir.
Amedspor etrafındaki tartışmaların sosyolojik arka planına gelince: Son dönemde Amedspor etrafında yaşanan tartışmaların temelinde de büyük ölçüde bu sosyolojik gerçek yatmaktadır. Bazı çevrelerin kulübü “bölgesel” veya “Kürt kimliğiyle ilişkili” biçimde değerlendirmesi, sporun zaman zaman toplumsal kimlik alanına dönüşmesinden kaynaklanmaktadır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta şudur: Bir spor kulübünün belirli bir toplumsal tabandan destek görmesi, o kulübün yalnızca o kesime ait olduğu anlamına gelmez. Çünkü sporun doğası kapsayıcıdır. Kulüpler, zamanla farklı kesimlerden insanları da bünyesinde toplar ve ortak aidiyet üretir. Bu nedenle spor üzerinden oluşan tartışmaların: Ayrıştırıcı değil, birleştirici, toplumsal barışı güçlendirici, gençleri şiddetten ve umutsuzluktan uzaklaştırıcı bir perspektifle ele alınması gerekir. Bu örnekler göstermektedir ki futbol kulüpleri zaman zaman yalnızca sportif başarılarıyla değil, temsil ettikleri sosyal hafıza ve kültürel aidiyetle de ön plana çıkarlar.
Bir futbol kulübü bazen bir okul kadar etkili olabilir. Mahallede kötü alışkanlıklara yönelme ihtimali bulunan gençler, spor sayesinde farklı bir hayat çizgisine girebilirler. Bu nedenle spor kulüplerini yalnızca “maç yapan kurumlar” olarak görmek eksik bir bakış olur. Onlar aynı zamanda sosyal rehabilitasyon merkezleridir.
Spor, modern dünyanın en büyük toplumsal buluşma alanlarından biridir. Futbol ise milyonlarca insanın ortak dilidir. Hiçbir siyasi hareketin, hiçbir ideolojik yapının ve hiçbir sosyal organizasyonun, hatta dinin bir araya getiremediği kitleleri bazen bir futbol maçı bir araya getirebilmektedir.
Bu nedenle sporun birleştirici yönünü korumak büyük önem taşımaktadır. Kulüpleri ayrışmanın değil, toplumsal dayanışmanın unsuru olarak görmek gerekir. Çünkü sporun gerçek ruhu rekabetten çok birlikte yaşama kültürünü öğretmesidir.
Doğu ve Güneydoğu’daki kulüplerin yoğun taraftar desteği almasının birkaç temel nedeni vardır:
a) Temsil İhtiyacı: Bölge insanı, kendi kültürel varlığını görünür kılan yapılara güçlü bağ geliştirmektedir.
b) Aidiyet Duygusu: Futbol kulüpleri şehir insanını ortak duygu etrafında birleştirmektedir.
c) Gençlik ve Umut: Futbol, özellikle genç nüfus açısından gelecek umudunun sembolü hâline gelebilmektedir.
d) Toplumsal Görünürlük: Başarılı bir futbol kulübü, bazen bir şehrin ulusal ölçekte tanınmasını sağlayabilmektedir.
Bu nedenle kulüpler etrafında oluşan yoğun duygusal atmosfer yalnızca spor sevgisiyle açıklanamaz; bunun altında sosyolojik aidiyet mekanizmaları da bulunmaktadır.
Türkiye şu anda yine Bir dönüm noktasındadır. Ya içinde bulunduğu kaos ve keşmekeşliği seçerek, ekonomik sosyal ve toplumsal sıkıntılarını sürdürecek, ya da akıl, mantık ve doğru yolu seçerek mutluluğu ve refahı elde edecektir. İşte bu noktada Amedsporun sahneye çıkması ve milyonlarca insan tarafından desteklenmesi, alkışlanması, Ülke için büyük bir şans, Trabzon’dan Hakkari’ye kadar ülkeye huzurun gelmesi için çok büyük bir fırsattır.
Ahmedspor, birbirlerine karşılıklı siperler içinde atmadıkları çamur bırakmayan tarafları, birden siperlerinden fırlayıp” Allah, Allah!” sesleriyle kucaklaşmaya ve etraflarındaki eğri büğrü patikalardan yol alanları içlerinde eritmeye davet ediyor.
SPORUN GÜCÜ VE AMED SPOR ETRAFINDA KOPARILAN FIRTINA
