ABD siyaseti ve ekonomisi peş peşe gelen son dakika gelişmeleriyle sarsılıyor. Başkan Trump, İç Güvenlik Bakanı (DHS) Kristi Noem’i sürpriz bir kararla görevden alarak yerine Senatör Mark Mullin’i aday gösterdi. Kabinedeki bu şok değişiklikle eş zamanlı olarak, Demokrat başsavcıların öncülüğündeki 24 eyalet, Trump’ın tüm dünyadan yapılan ithalata getirdiği yeni yüzde 10’luk gümrük vergisi kararına karşı dava açtı.
ABD Başkanı Donald Trump, sürpriz bir kararla İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem’i görevden alarak yerine Senatör Markwayne Mullin’i aday gösterdi. Kararla eş zamanlı olarak 24 eyalet, Trump’ın tüm ithalata getirdiği yüzde 10’luk yeni gümrük vergisini “yetki aşımı” gerekçesiyle mahkemeye taşıdı.
YÜKSEK MAHKEME’Yİ ‘BY-PASS’ ETMEKLE SUÇLANIYOR
Oregon, New York, California ve Arizona eyaletlerinin başsavcıları tarafından yönetilen ve toplam 24 eyaleti kapsayan koalisyon, Trump yönetiminin gümrük vergileri üzerinden yürüttüğü ticaret savaşını yeniden mahkeme salonlarına taşıdı.
Hatırlanacağı üzere ABD Yüksek Mahkemesi, geçtiğimiz ay Trump’ın ilk kapsamlı gümrük vergisi paketini iptal ederek yönetime ağır bir darbe vurmuştu. Eyaletlerin açtığı yeni davada, Başkan Trump’ın bu vergiyi koyma yetkisi olmadığı ve Yüksek Mahkeme’nin kararını “etrafından dolanarak (by-pass ederek)” aşmaya çalıştığı iddia ediliyor. Davacı eyaletler, Trump’ı “tamamen denetimsiz bir yürütme gücü kullanmakla” suçluyor.
“ARKAİK YASA” DEVREDE
Yüksek Mahkeme’nin iptal kararı sonrası acil durum yetkilerini kullanamayan Trump yönetimi, rotasını 1974 Ticaret Yasası’nın bugüne kadar hiçbir başkan tarafından kullanılmayan 122. Maddesi’ne çevirdi. Bu madde, ülkenin “ödemeler dengesi” sorunu yaşaması halinde başkana 150 gün boyunca yüzde 15’e kadar gümrük vergisi uygulama yetkisi veriyor. Mevcut oran yüzde 10 olarak belirlenmiş olsa da, Trump’ın bu oranı yakında en üst sınır olan yüzde 15’e çıkarmayı planladığı belirtiliyor.
Ancak Oregon Başsavcısı Dan Rayfield, söz konusu yasanın 1970’lerin ekonomik koşulları için yazıldığını belirterek, “Bu, Trump yönetimi tarafından mevcut amacından tamamen saptırılarak kullanılan arkaik (eski) bir yasadır” ifadelerini kullandı. Davacılar, Beyaz Saray’ı yasaya uydurmak için ekonomik verileri “cımbızla seçmekle” suçluyor. Zira birçok ekonomist, ABD’nin doların altına endeksli olduğu dönemlere ait bir sorun olan “ödemeler dengesi” açığı yaşamadığı konusunda hemfikir.
MİLYARLARCA DOLARLIK GERİ ÖDEME RİSKİ MASADA
Hukuki mücadelenin merkezinde devasa bir finansal kütle yatıyor. Yüksek Mahkeme’nin yasa dışı bulduğu önceki vergiler nedeniyle işletmeler halihazırda 100 milyar doların üzerinde geri ödeme talep ediyor. Sorumlu Federal Bütçe Komitesi’nin verilerine göre, davaya konu olan yeni yüzde 10’luk verginin 150 gün boyunca uygulanması halinde Hazine’ye 35 milyar dolar ek gelir sağlaması bekleniyor. Ancak Trump yönetiminin bu davayı kaybetmesi, toplanan bu paraların da iade edilmesini zorunlu kılacak.
HAZİNE BAKANI BESSENT: “5 AY İÇİNDE ESKİ ORANLARA DÖNECEĞİZ”
Yönetim ise eleştirilere karşı geri adım atmıyor. Trump yönetimi, bu genel gümrük vergilerinin aslında “geçici bir çözüm” olduğunu ve asıl hedeflerinin Ticaret Yasası’nın 301. Maddesi kapsamında kalıcı vergiler getirmek olduğunu gizlemiyor.
Hazine Bakanı Scott Bessent, yürütülen soruşturmaların tamamlanmasıyla birlikte yönetimin hedeflerine ulaşacağını vurgulayarak, “Gümrük vergisi oranlarının beş ay içinde eski seviyelerine döneceğine inancım tam” açıklamasında bulundu.
