KANUNUN HUKUKSAL SÜRECİ İLE İLGİLİ BİLGİ NOTU
BARIŞIN HUKUKUNU YAZMA DÖNEMİ
KANUNUN HUKUKİ SÜREC RİSKİ NEDİR ?
Hukuki riskleri ele alalım, Bu kanun yürürlüğe girdiği andan 6 ay içinde sert eleştirilere maruz kalır.
1.ANAYASA MAHKEMESİ
AYM’ sinde İptal Davasının açılmasını Muhalif Partiler ve Barolar açabilir.
Hukuki Dayanakları ise,
Md.1 MGK Teyidi*: “Yürütme yargıya talimat mı veriyor?” Anayasa Mahkemesi’ne iptal davası buradan gelir.
1.Madde MGK teyidi, 9 Madde Yargı Bağımsızlığı, (“Suçun işlenip işlenmediğine” MGK + Güvenlik Kurumları karar verecek. burada Suç var mı yok mu Mahkeme karar verir normalde bu iş mahkemenindir. ‘’İdari karar yargıyı bağlar mı? Sorunu gündeme gelir.) MGK idari kararıyla Yargıyı bağlayamaz. Yani Yürütme yargıya talimat mı veriyor?” Anayasa Mahkemesi’ne iptal davası buradan gelir. (AYM savunmasında, bu tespit karar mahkemede derse)
2 madde, PKK/KCK AY 10. Maddesine eşitlik ilkesine aykırılık (AYM savunmasında, silah bırakan tek örgüt PKK derse)
6-7 Madde, Erteleme, 38 madde suç ve ceza Af gibi TBMM yetkisini aştı (AYM savunmasında Af denilmiyor, cezanın ertelenmesi denildiğinden Erteleme zaten TCK’da var)
AYM kararlarında MGK kararının bağlayıcı olmadığı yönündedir.
Anayasa Md.36 Hak Arama Hürriyeti ihlali ve Öldürme suçu kapsam dışı. Şehit aileleri “adalet sağlanmadı” diyebilir. (devlet “ağır suçlarda cezasızlık yok)
9 madde, Hak Yoksunlukları Anayasa Md.67 Seçilme Hakkı, Kurul talep ederse hâkim hak yoksunluğunu kaldırabilecek. “Siyasi hakları yürütme mi verecek?” tartışması olur.
2.AİHM’sine BİREYSEL BAŞVURU
Şehit yakınları, Terör mağdurların AİHS Md.2 Yaşam Hakkı + Md.6 Adil Yargılanma sonucu ile şüphelinin cezasız kalması gerekçesiyle başvuruları gündeme gelir
AİHM içtihatlarında ETA, IRA, FARC davalarında devlet barış için erteleme yapabilir ancak öldürme suçları hariç tutulmuştur.
Kanunda öldürme suçları kapsam dışıdır.
3.ERTELEME SÜRECİNDE DOĞACAK HUKUKİ RİSK
Cezası 10 yıl ertelenen kişi 9 yılın ortasında bir suç işlediğinde eski davası açılacağından ortaya zaman aşımı tartışması çıkar.
KANUN PRATİKTE NASIL İŞLER?
*Ben başvurursam yarın beni alırlar mı?
(valiler + STK+ Barolar devrede olmalı Gizlilik garantisi şart)
*Güvenlik kurumları örgüt üyesinin örgütten koptuğu raporunu neye göre verecek? Kriter net olmalı tespit kriter Yönetmelik hazırlanmalıdır.
*Mahkeme; Türkiye’de 50 binden fazla terör dosyası var. Ayrıca dosyası açılmayanları da hesaba katarsak dosya sayısının fazlalığı ile mahkemeler çalışamaz durumda olur. Şimdiden geçici ihtisas mahkemeleri veya Ağır ceza mahkemelerine ek heyet oluşturmak gerekir yoksa yıllarca süren davalar oluşur.
* 5-10 yıl bekleme süreci
* TOPLUMSAL KABUL
Md.18-22 Nefret söylemi + Md.21 Belediyelerin uyum projesinin yanında Devlet “arabuluculuk” yapmalı.
KANUN BAŞARILI OLUR MU?
6 ayda örgüt üyesinin büyük çoğunluğu baş vurursa örgütün tasfiyesi gündeme gelir ancak 100-200 kişi baş vurursa kanun amacına ulaşmadı denilir
Tazminat şehit ailelerine verildiğinde örgüt üyesine yasada zorluk çıktığında
Erteleme sürecinde 1 kişi bile göz yumulursa bu kanun biter.
YURT DIŞINDAN GELENLER İÇİN SÜREÇ ?
PKK/KCK terör örgütü saflarında yurt dışında bulunan ve hakkında;
– Üyelik, yardım, propaganda, finansman dosyası olanlar
– Ama *kasten öldürme + 01.06.2005 öncesi müebbet/ağırlaştırılmış müebbet* suçu olmayanlar
Bu kanun kapsamından yararlanırlar.
Resmi gazetede yayınlandıktan 6 ay ek süre 90 gün başvuru süresidir. (toplam 9 ay)
Bulunduğu ülkedeki Türkiye Konsolosluğu / Büyükelçiliğine başvuru yapması gerekir. Veya Türkiye’ye geldiğinde doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına ‘’ Teslim olmaya geliyorum yazılı beyanda’’ başvuracak.
*GELİŞTEN SONRA NE OLUR?
Türkiye’ye girişinde gözaltına alınmazsın. Direkt savcılığa sevk
Güvenlik kurumları “örgütle bağın koptu mu?” diye 30 gün içinde rapor verir
Kurul Onayı Milli Dayanışma Kurulu “uygundur” derse dosyayı mahkemeye yollar
Mahkeme Diğerleri gibi: 5 yıl veya 10 yıl **soruşturma/kovuşturma/ceza erteleme
Adli kontrol + İş-Kur desteği + Psikolojik destek. Aynı haklar
Örgüt üyesi geldiğinde tutuklama yapılmıyor. Ama pasaporta, adli kontrole tabi olursun. Yurt dışı çıkış yasağı gelir.
KANUN YASALAŞIRSA
Adım adım süreç nasıl işleyecek?
MGK KARARI ÖN ŞARTTIR.
Milli Güvenlik Kurulu* “PKK/KCK fiili varlığını bitirdi ve silah bıraktı” diye karar alacak.
Bu karar *Resmi Gazete ‘de* yayınlanacak. Yayınlandığı günden itibaren *6 ay içinde* başvuru yapılacak Md.12
6 ay geçerse kanundan yaralanmaz süresi söz konusudur.
Bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı dilekçe, kimlik, örgüt ile ilişkisini kestiğine dair beyanın yanı sıra, PKK/KCK kurma, üyelik, yardım, propaganda ve terör finansmanı suçlarından hakkında dosya olanlar müracaat edebilir.
Başsavcılık dosyayı *Güvenlik Kurumları*na gönderecek.
Onlar “bu kişi gerçekten örgütsel bağını kopardı mı, silah var mı?” diye araştıracak.
Sonra raporu *Milli Dayanışma Kurulu*na gönderecek.
Kurul: CB Yrd. başkanlığında 7 bakan + MİT + MGK http://Gn.Sekr.
Kurul “evet bu kişi uygundur” derse savcılığa bildiriyor.
Mahkeme ise 5-10 yıl erteleme kararı verir.
5 yıl veya 10 yıl boyunca:
1. Yeni suç işlemeyeceksin
2. Kurul seni dönemsel denetleyecek
3. Dava ve ceza zamanaşımı işlemeyecek
Sonuç Ne Olur
1. Suç İşlemezsen Kovuşturmaya yer yok / Düşme kararı veya Ceza infaz edilmiş sayılır. Sicil temizlenir
2. Suç İşlersen Erteleme bozulur. Eski dava/ceza kaldığı yerden devam eder. Zamanaşımı da işlemediği için her şey baştan
TAZMİNAT
5 Ağustos 2026 Kanununa göre Şehit Aileleri ve Terör Mağdurları için tazminat Kanunda “af” yok ama “yarayı sarma” var. Onun ayağı da burası.
ŞEHİT AİLELERİ NASIL YARARLANACAK?
Mevcut 5233 sayılı “Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun” Halen yürürlüktedir.
Bu yeni kanun ona 3 şey ekliyor:
1. Başvuru Süresi Zarar olduktan sonra 60 gün Ek 1 yıl başvuru hakkı . “Kaçıranlar” için yeni pencere açılır
2. Kapsam Genişlemesi Sadece maddi zarar Manevi tazminat + Psikolojik destek de “zarar” sayılır
3. Hızlandırma Valilik Zarar Tespit Komisyonu Milli Dayanışma Kurulu süreci 6 ayda bitirmekle yükümlü. Öncelikli dosyalardır.
KİMLER NE ALABİLİR?
Yönetmelik çıkınca netleşecek ama taslaktaki mantık bu:
1.Şehit Yakınları
2. Gazi ve Malulleri
3.1990-2025 Zarar Gören Siviller: Evi yanan, hayvanı ölen, işyeri zarar gören. 5233’e göre tazminat + bu kanunla “ek destek paketi”.
4. Psikososyal Destek: Şehit aileleri + bölge halkına ücretsiz psikolog, aile danışmanlığı. Aile Bakanlığı yürütecek.
Bu nokta Önemli: Tazminat almak için “failin kim olduğu”na bakılmıyor. Devlet zaten 5233’te “kusursuz sorumluluk” ilkesini uyguluyor. Yani “PKK yaptı” diye beklemiyorsun.
1. Yeni Para Kaynağı: Bu tazminatlar için Hazine’de “Milli Dayanışma Fonu” kurulacak. Bütçeden ayrı ödenek.
2. Zamanaşımı Yok: 1990’dan beri zarar gören herkes başvurabilecek. 60 gün şartı esnetiliyor.
3. Takas Yok: “Sen tazminat al, bizden şikayetçi olma” gibi bir şart yok. Hukuki hakların saklı.
5. BAŞVURU NEREYE?*
1. Oturduğun yer Valiliği- Zarar Tespit Komisyonu
2. Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü – Psikososyal destek için
3. Milli Dayanışma Kurulu İl Temsilciliği – Dosyanı hızlandırma talebi için
Yönetmelik 3 ay içinde çıkacak. O çıkınca “hangi belge, ne kadar ödenir” netleşecek.
Kanunun bu şekliyle benim değerlendirmem,
- Hukuk: bu açıdan bakarsak Amaç ceza hukukunda “etkin pişmanlık”
benzeri bir çerçeve Kurmak. Geçmişteki çözüm sürecinden farkı, daha önce çıkarılan 8 pişmanlık yasalarının benzer yönlerinin olmasının yanı sıra farklı düzenlemelerin getirilmesi, kurumsal komisyonlar ve tazminat mekanizması öngörmesi.
2. Siyaset: Bu teklif geçerse 2026 yerel seçimleri öncesi en büyük gündem olur. Hem iktidar hem muhalefet pozisyon belirlemek zorunda kalacak.
3. Toplum: Başarısı 2 şeye bağlı: Şeffaflık ve mağdurların sürece dahil edilmesi. Geçmişte en çok eleştiri “kapalı kapılar ardında yapıldı” noktasındaydı.
4.Kanunun eksik yönlerinin olmasının yanı sıra çıkarılacak yönetmeliklerin bir an evvel hazırlanması gerekmektedir.
5.Bu sistemin adı hukukta “şartlı kovuşturmanın ertelenmesi + şartlı cezanın ertelenmesi” nin terör suçlarına özel versiyonu.
6.Kurulacak komisyonlarda Baroların yanı sıra STK’larında görev alması gerekmektedir.
7.Muhtarların bilgisine baş vuru yapılmalıdır özelikle köylerde.
8.Mahkemalerin sayı olarak çoğaltılması ve adli tatil dönemi olduğunu düşünürsek yargı mekanizmasının hazırlanması gerekmektedir.
9. Örgüt üyesine kimsenin iş veremeyeceğini düşünürsek daha önce yapmış olduğum basın açıklamamda bölge insanına 100.000 kişiye iş imkânı sağlanmalı
Projesini iş kur+ Aile bakanlığı ve Belediyeler devrede olmalıdır.
