Çağdaş dünya siyasetinin yücelttiği temel kavramların başında demokrasi gelir. birçok farklı tanımı yapılan demokrasinin yaşanan deneyimler sonrası gösterdiği gelişim ve değişimlerle farklı uygulma ve eleştirilerin de ortaya çıktığı görülür. Bu kapsamda genel yaklaşımlar demokrasi uygulamalarının ortaya çıkardığı sorunlar yine demokratik yaşam kültürü ve anlayışı içinde kendi çözümlerini üretebilir şeklindedir.
Demokrasinin akışkanlığı bir çok farklı sentezin de demokratik sistem ve siyaset anlayışı içinde kendine alan açtığını görmek mümkün. Yaygın olan liberal demokrasinin dışında sol ideolojik iklimde birçok farklı demokrasi ekli tanımlamalarla karşılaşmak mümkün. Yine Hıristiyanlık ve İslami siyaset anlayışlarında da demokrasinin referans alındığı açılım ve tanımlamalarla karşılaşmak mümkün. daha marjinal düzeylerde ekolojik duyarlılıklara endeksli demokrasi anlayışları, sosyalizmin evrensel yeni değişim ve dönüşüm arayışlarına zemin oluşturan demokrasi tanımları, nasiyonal, milliyetçi, sağcı veya muhafazakar yaklaşımlar ile sentezlenen bir çok demokrasi analyış ve yaklaşımından bahsedilebilir.
Başta Avrupa olmak üzere dünyada birçok ülke demokratik yönetimlere sahip. Bu devletler, üniter, federatif, krallık, cumhuriyet veya dine dayalı yönetim sistemlerinde demokrasinin çeşitli farklı uygulama ve unsurlarıyla karşılaşmak mümkün. bu bağlamda demokrasi sanki bir çok şeyi en iyi şekilde paketleyen ve etkili bir şekilde pazarlanmasını sağlayan pahalı bir ambalaj olarak karşımıza çıkar.
Günümüzde yaygın olan ve makul görülen demokrasinin uygulama alanı bulduğu sistemler temsili demokrasiyi uygulayan sistemlerdir. Temsili demokrasi, yurttaşların belli periyotlarla düzenlenen seçimler aracılığı ile ülkelerini kimlerin yöneteceğini belirlediği sistemlerdir. birçok ülkede yönetim siyasal partiler ve onların belirlediği adayların seçimleri üzerinden şekillenir. siyasal partiler bir meclis aracılığı ile yürütme ve yasama erklerini seçim dönemi süresince kendi analyış ve programları üzerinden uygularlar. Oluşan meclis seçime giren diğer siyasi partilerin aldıkları oylar oranında temsilci bulundurmaları yasamanın yürütmeyi çeşitli mekanizmalar üzerinden denetlenmesini sağlar. daha teknik bir alan olan yargı ise bürokratik süreçlerle şekillenir. temsili demokrasilerin gücü yasama, yürütme ve yargı erklerinin birbirinden bağımsızlığı ve birbirini denetleyebilme kondisyonları üzerinden ortaya çıkar. Bu arada seçme ve seçilme hakkı temsili demokrasinin vazgeçilmez bir koşulu olarak karşımıza çıkan bir diğer temel unsurdur.
Temsili demokrasiler uygulamada toplumsal tüm kesimlerin ortak beklentilerini seçtikleri siyasi partilerin temsilcileri tarafından karşılanması beklenir. Ayrıca özellikle çeşitli düzeylerde azınlık gruplarının mağdur edilmeden, ayrımcılığa uğramadan, ötekileştirilmeden temel hak ve özgürlüklerinin korunması gerekir. Bu beklentilerin karşılanmasının en önemli şartlarından biri demokratik kültürün siyasal parti örgütlüğü içinde içselleştirilme düzeyine bağlıdır. Siyasi Partilerde üye olmak, delege seçilmek, mahalle örgütlenmelerinden başlayarak genel merkeze kadar her kademe ve birimde demokratik kültürün işleyiş kazanması oranında temsili demokrasinin toplum ve yurttaş iradesinin belirleyiciliğinden, seçiminden bahsedilebilir.
Temsili demokrasilerin en önemli kırılma alanlarından biri ekonomik ilişki iklimidir. Siyasal parti faaliyetlerinin ihtiyaçları parti fikir ve anlayışına gönül vermiş üyelerin çaba, dayanışma ve katkılarıyla gerçekleşmesi günümüz koşullarında sahada karşılığı olmayan ve temsili demokrasiyi çıkar gruplarının aracı haline getiren bir tiyatroya dönüştürür. bugün dünya ekonomisine yön veren çok uluslu şirketler ve küresel sermaye ağı birçok ülkede hangi partinin iktidara geleceğini belirleme düzeyinde ekonomik güçleri ile belirleyici olabiliyorlar. bunu önleyebilmenin tek yolu bu tür kirli lpbi faaliyetlerine karşı güçlü bir siyasi duruş sergilemekten geçer.
Temsili Demokrasilerin bir diğer kırılma noktası sistemin alt ve üst vesayet alanlarında ortaya çıkar. Alt vesayet alanları kimi meslek gruplarının, kamu çalışanlarının siyaset alanundan çıkarılması, yasaklı hale getirilmesidir. Türkiye gibi ülkelerde bu yasak tüm kamu çalışanlarını, akademisyenleri kapsar. YArgının tarafsızlığı niteliği yargı bürokrasisine siyaset yapma yasağını makul kılabilir. Savunma ve güvenlik gibi stratejik alanlarda da bu makul görülebilir. yani bu alanlarda cübbeni veya üniformanı çıkar öyle siyaset yap denilebilir. Ancak bir memurun, öğretmenin, akademisyenin veya doktorun siyaset yapasının yasaklanması toplumun entelektüel birikiminin ülke yönetimine yansımaması anlamına gelir. Bu durum siyasette kirli çıkar ilişkilerinin, rant ve lobi faaliyetlerinin önünü açan, elini güçlendiren bir etki yapar.
Yakın zamanda ABD, İsrail ve Sırbistan seçimleri temsili demokrasilerin krizlerini ve örgütlü toplumsal itirazın temsili demokrasi tiyatrosunda oyunu nasıl bozduğunu gösteren deneyimler oldu. ABD ve İsrail seçimleri temsili demokrasilerde hala müesses sistemin yapısal niteliğini koruyan bu bağlamda seçimlerin bir formalite olduğunu gösteren sonuçlar oluşturdu. ABD ara seçimlerinde demokratların kazanması cumhuriyetçilerin zayıflaması Trump yönetiminin çılgınlıklara varan politikalarının cezalandırılması olarak okunması oldukça iyimser bir temenni olmanın ötesinde bir anlam taşımıyor. savaş politikaları ve İsrail’e verilen koşulsuz destek sonrası ortaya çıkan Gazze soykırımı gibi durumlara seçmenin güçlü bir tepkisi olarak analiz edilen durum bir yanılsamadan ibaret. İsrail lobisinin ABD siyasetindeki etkisi demokratların iktidarları döneminde, örneğin Biden veya Barak Hüseyin Obama döneminde farklı mıydı? Unutulmamalıki 7 Ekim ile başlayan Gazze soykırım süreci Demokratların iktidarda olduğu bir dönemde yaşandı. Yıllardır süren İsrail saldırganlığı, hukuk tanımazlığı, işgal ve katliamları her dönemde ABD müesses sistemi tarafından partilere bağlı kalmaksızın, partiler üstü bir politikayla desteklenmiştir.
İsrail seçimlerinde de Siyonist sistemin niteliği değişmemiştir. Arap vekillerin kilit rolü üzerinden soykırımcı Netenyahu yönetiminin gitmesi Gazze’de ateşkese rağmen pervasızca devam eden soykırımı, bekada devam eden işgalleri durduramayacaktır. Ateşkes nasıl bir soykırımı maskeleyen yalan ise seçimlerde yeni bir nbaşka maske ve katliamları, işgalleri perdeleyen başak bir demokrasi tiyatrosundan ibaret kalacaktır.
Sırbistan seçimleri temsili demokrasilerde yoksullaşan, iradesi hiç görülen toplumsal kesimlerin sahada direniş ve örgütlenmelerinin ezber bozan gülü itirazlarını ortaya çıkardı. Temsili demokrasilerin sahada mahallelerden başlayan küçük örgütlenmeler üzerinden “Öğrenci Listeleri” tanımlamasıyla seçimlere katılarak iktidara gelme gibi güçlü bir politik deneyim ortaya koydular. 14 işçinin tedbirsizlik ve ihmalden ölmesi ile başlayan direniş toplumsal eylemler, demokratik seçimlere her bir yerel birimin kendi içinde hiç bir siyasal parti örgütlenmesine ihtiyaç duymadan kendi aralarından seçtikleri temsilcileri ülkeyi yönetmek için oylarıyla iktidara taşıdılar. Sırbistan seçimleri temsili demokrasilerin temel kırılma ve sorunlarının aşılmasında önemli bir deneyim olarak siyaset felsefesine yeni bakış açıları ve yaklaşımlar getirecek tarihi öneme sahip bir deneyim olarak değerlendirilebilir.
Sırbistan seçimleri başak bir açıdan / ekim ile başlayan Gazze soykırımının tüm dünyada oluşturduğu derin sarsıntı ve sorgulamalar bir yansıması olarak ta görülebilir. Nitekim İsrail Sırbistan seçimlerine tepkisi bir müttefikini kaybetmeninin öfkesi ile yaklaşması seçimlere Gazze soykırımına karşı itirazın yansıdığını gösteriyor.
Temsili demokrasilerin İslam coğrafyalarında statüko ile toplum arasında ürettiği gerilimler ancak sistemin daha baskıcı, yasakçı ve güvenlikçi uygulamaları ile susturulabiliyor, önlenebiliyor. Bu durumun niteliksel olarak değişim ve dönüşümü yine sivil toplumsal mücadelenin vahiy ikliminde evrensel adalet merkezli, temel hakların ve özgürlüklerin korunmasına yönelik bilinç, duyarlılıkları üzerinden gelişecek, gürleşecek ve şekillenecektir
