Bizans İmparatoriçesi Zoe, 11. yüzyılın en ilginç ve renkli figürlerinden biridir. Makedon Hanedanı’ndan gelen Zoe Porfirogenita (Yunanca: “Mor İçinde Doğan”), imparatorluk sarayında doğan bir prenses olmanın getirdiği ayrıcalıkla, ancak geç yaşta tahta çıkarak Bizans tarihine damgasını vurmuştur.
Hayatı ve Taht Mücadelesi
978 yılında doğan Zoe, babası VIII. Konstantinos’un 1028’de ölmesiyle 50 yaşında tahta çıkmıştır. Babasının tahta bir erkek varis bırakamaması üzerine, Bizans İmparatorluğu’nun kaderi bir anda Zoe’nin ellerine kalmıştır. Ancak Zoe, doğrudan yönetimden ziyade, evlendiği kocaları aracılığıyla imparatorluğu yönetme yolunu seçmiştir.
III. Romanos Argyros (1028-1034): İlk evliliğini 50 yaşında bu dönemde yapmıştır.
IV. Mihail (1034-1041): Romanos’un şüpheli ölümünden sonra aşık olduğu Mihail’le evlenmiş ve onu imparator yapmıştır.
IX. Konstantinos Monomakhos (1042-1050): Mihail’in ölümünden sonra, kız kardeşi Theodora ile kısa bir süre ortak imparatoriçe olarak hüküm sürdükten sonra son evliliğini yapmıştır.
Zoe, üç evliliğinde de kocasının imparator olmasını sağlamış ve böylece hanedanlığın sürekliliğini korumuştur. Özellikle kişisel hayatındaki çalkantılar ve evlilikleri nedeniyle “dindar ama özel hayatında rahat” olarak anılmıştır.
Mirası
Zoe’nin yönetim yeteneği tartışmalı olsa da, saray entrikaları ve taht oyunları içinde ayakta kalmayı başarmış, dönemin siyasi dengelerini derinden etkilemiştir. Hayatının sonuna kadar gücünü korumuş ve Bizans tarihinde eşi benzeri az görülen bir imparatoriçe figürü olmuştur. Ayasofya’daki ünlü mozaiklerinden birinde, eşi IX. Konstantinos ile birlikte tasvir edilmesi, onun Bizans sanat ve mimarisindeki yerini de göstermektedir. Zoe 1050 yılında 72 yaşında vefat etmiştir.
