İran’ın füzeleri, Avrupa’ya ulaşır mı?
İran’ın Avrupa’daki ABD üslerini vurma tehdidi sonrası uzmanlar işin askeri boyutunu ve kapasitenin detaylarını irdeliyor.
ABD-İsrail cephesinin İran’a yönelik tehditleri sürerken İran da caydırıcılık denklemine yeni unsurlar ekliyor. El-Meyadin gazetesi tarafından hazırlanan raporda, İran’ın Avrupa’daki ABD üslerine yönelik tehditlerinin detayları inceleniyor.
Bahsi geçen rapor şu şekilde:
İran İslam İnkılabı ve Cumhuriyeti Lideri Seyyid Mücteba Hamaney‘in sayfası tarafından birkaç gün önce yayımlanan “coğrafi sınırlar olmaksızın” ifadesi, öylesine söylenmiş bir söz değildir. Aksine İran topraklarına yönelik herhangi bir saldırı durumunda “hiçbir kısıtlama veya sınır tanımayan” İran’ın yeni caydırıcılık ve misilleme denklemlerinin parametrelerini kendi içinde barındırmaktadır.
İran ve ABD arasındaki karşılıklı tehditlerin tırmanmasıyla birlikte, herhangi bir saldırı durumunda Tahran’ın hazırlığını yaptığı misillemelerin seviyesine dair İran’ın tehdit tonunda da bir artış göze çarptı. Bunun son örneği İran Yüksek Milli Güvenlik Konseyi Sekreteri General Muhsin Rızai‘nin sözleriydi. Rızai, olası bir saldırının “yakındaki tüm üslerin ve hatta uzaktaki üslerin vurulmasını” beraberinde getireceğini belirtti.
İran’ın uyarısının niteliğine açıklık getiren Rızai, bununla İran’ın şu ana kadar hedef almadığı uzak bölgelerdeki ABD askeri üslerini kastettiğini söyledi. Ülkesinin, Amerikan füzelerinin ulaşamayacağını düşündükleri bazı adaları hedef alabileceğine, hatta Amerikan uçakları oradan kalkıp İran’ı bombalamaya gelirse Avrupa ülkelerindeki bazı ABD askeri üslerini bile vurabileceğine ve o üssün hedef alınacağına işaret etti.
İran’a Yönelik Savaşta Avrupa’nın Rolü
İran’ın Avrupa ülkelerindeki ABD üslerini dahi hedef alma yönündeki bu tehditleri, Avrupalı yetkililerin aksini iddia etme çabalarına rağmen, ABD’nin İran’a yönelik savaşına Avrupa’nın açık ve bariz bir şekilde askeri olarak dahil olduğu bir ortamda gelmektedir.
Nitekim ABD’nin halihazırda Avrupa’da 31 üssü bulunurken, Avrupalı müttefikleriyle 18 üssü daha paylaşıyor. Avrupa Politika Analiz Merkezi‘nin (CEPA) verilerine göre, 2025 yılı itibarıyla ABD Avrupa Komutanlığı’nın (EUCOM) sorumluluk alanındaki Amerikan silahlı kuvvetleri personelinin sayısı 84 bin civarına ulaşmış durumda.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, geçtiğimiz Haziran ayında yaptığı açıklamada, ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonları sırasında Avrupa’daki üslerden 5 bin sorti gerçekleştirildiğini ifşa etmişti.
“Middle East Eye” sitesinde yayımlanan bir rapora göre Birleşik Krallık, “İran’a karşı yürütülen savaşa belki de diğer tüm Avrupa ülkelerinden daha fazla destek sağlamıştır”. Bu destek; “RAF Fairford“, Suffolk kontluğundaki “RAF Mildenhall” ve “RAF Lakenheath” gibi kendi topraklarındaki üslerden, Hint Okyanusu’ndaki Chagos Takımadaları’nda bulunan “Diego Garcia” üssüne kadar Amerikan bombardıman uçaklarının kalkış yapmasına izin vermeyi de kapsıyor.
Benzer şekilde, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarına yardım etmede diğer birkaç ülkenin de belirgin bir rolü oldu. Bunlar arasında, Amerikan askeri destek uçaklarının “Istres” ve “Avord” üslerine inmesine izin veren Fransa’nın yanı sıra, ABD üslerine ve çok sayıda Amerikan askerine ev sahipliği yapan Almanya, Yunanistan, Romanya ve diğer ülkeler yer alıyor.
“Maksimum Caydırıcılık”
Bu gerçekler ışığında, İran’ın Avrupa’daki Amerikan saldırılarının çıkış noktasını hedef alma tehditleri öne çıkıyor. Bu tehditler, 31 Ekim’de üst düzey askeri komutanlar ile İslam İnkılabı ve Cumhuriyeti Lideri Seyyid Mücteba Hamaney arasında gerçekleştirilen toplantının ardından son dönemde daha da tırmanış gösterdi.
Söz konusu toplantıdan çıkan direktifler uyarınca, askeri komutanlara olası herhangi bir tehdide karşı “coğrafi kısıtlamalar olmaksızın” anında ve etkili bir yanıt verilmesi emri iletildi. Ayrıca İran’ın hedef veritabanının güncellenmesi ve -maddi veya gayri maddi- tüm Amerikan ve İsrail varlıklarının doğrudan hedef dairesine alınması yönünde talimatlar verildi.Devrim Muhafızları bu adımları, “maksimum caydırıcılığa” ulaşmayı amaçlayan stratejik hamleler olarak nitelendirdi.
Gelişmiş Askeri Kapasite
Bu tehditlerden ve direktiflerden yola çıkıldığında akla şu soru geliyor: İran füzeleri Avrupa’ya ulaşma kapasitesine sahip mi?
“Missile Threat” sitesine göre askeri açıdan İran, bölgedeki en büyük ve en çeşitli füze cephaneliklerinden birine sahip.Bu cephanelikte binlerce balistik füze ve seyir füzesi (kruz) yer alırken, bunlardan bazıları İsrail ve Doğu Avrupa’daki hedeflere ulaşabiliyor.
Geçtiğimiz on yıl boyunca İran, bu silahların isabet oranını ve tahrip gücünü artırmak için ciddi yatırımlar yaptı. Bu gelişmeler, İran füze kuvvetlerini etkili bir araca, ABD askeri güçleri ve bölgedeki müttefikleri için de gerçek bir tehdide dönüştürdü.
Teknik açıdan bakıldığında İran cephaneliği bugün yalnızca geleneksel menzil sınırlarında kalmıyor; sayısal yoğunluğu,itki sistemlerinin çeşitliliğini (sıvı ve katı yakıt) ve uçuşun terminal (son) aşamasında manevra yapma kabiliyetini de bir araya getiriyor.
Batılı araştırma merkezlerinin değerlendirmeleri, bu sistemlerin Avrupa’nın derinliklerine ulaşma kapasitesini hesaplamak için operasyonel üç seviyeyi birbirinden ayırıyor:
- Kanıtlanmış Operasyonel Menzil (Güneydoğu Avrupa ve Doğu Akdeniz): Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’ne (CSIS) bağlı “Füze Savunma Projesi”nin verileri; İran’ın başta “Siccil”, “İmad”, “Kadir” ve “Hürremşehr” olmak üzere halihazırda büyük bir orta menzilli balistik füze stokuna ve uzun menzilli “Sumar” seyir füzelerine sahip olduğunu doğruluyor.
Batı İran’daki fırlatma rampalarından ateşlendiğinde, 2.000 kilometrelik menzil Kıbrıs, Yunanistan, Bulgaristan ile Romanya ve Balkan ülkelerinin bazı kesimlerini doğrudan ve kesin hedefler arasına alıyor. Bu kapsama alanı, NATO füze kalkanına ait tesisler ile kritik lojistik ve hava üslerini de barındırıyor.
- Mühendislik Modifikasyonu ve Menzilin 3.000 Kilometreye Çıkarılması (Orta Avrupa): Balistik açıdan 2.000 kilometrelik tavan, bir “mühendislik yetersizliğinden” ziyade Avrupa kıtasını hedef tahtasının dışında tutmak için konulmuş siyasi bir kısıtlamaydı. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) analizleri ve “Janes” savunma istihbarat kuruluşu uzmanları; İran’ın kütleyi hafifletmek veya yakıt kapasitesini artırmak için savaş başlığı ağırlığını düşürme denklemi üzerinden, tamamen yeni sistemler inşa etmeye gerek kalmadan mevcut füzelerinin menzilini teknik olarak artırabileceğini ortaya koyuyor.
“Hürremşehr” füzesi, bu denklemin ilk adayı olarak öne çıkıyor; zira teknik tahminler, yaklaşık 750 kilogram ağırlığında bir atmosfere yeniden giriş aracı takıldığında bu füzenin 3.000 kilometrelik menzile ulaşabileceğini, bunun da Almanya,İtalya ve Polonya gibi ülkeleri teorik tehdit çemberinin içine soktuğunu gösteriyor.
- Avrupa’nın En Batısına Ulaşma ve İsabet / Önleme Meydan Okumaları: Londra’daki Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI), İran füzelerinin İngiltere topraklarına ve kıtanın en batısına ulaşma ihtimalini değerlendirdiği analizinde; savaş başlığı ağırlığından feragat edilerek ve Tahran’ın uzay programında geliştirdiği çok aşamalı teknolojiler (“Simurg” ve “Kaim-100” uydu fırlatma araçları gibi) kullanılarak prensipte bu mesafelere (3.500 kilometreyi aşan) ulaşmanın mümkün olduğuna işaret ediyor.
Dolayısıyla İran’ın askeri kabiliyetleri; mevcut cephaneliğini 2.000 kilometrelik kısıtlamadan kurtarması ve “Hürremşehr” ile “Siccil” gibi füzeler için savaş başlıklarını hafifletme denklemini devreye sokması halinde Avrupa için bir tehdit oluşturabilir. Bu durum, İran’a Avrupa kıtasının doğusundaki ve güneyindeki lojistik altyapıları ile askeri üsleri anında tehdit altına alma kapasitesi kazandıracak, caydırıcılık kolunu teorik olarak Orta ve Batı Avrupa’nın derinliklerine uzatacak ve böylece İran’a karşı yürütülecek askeri operasyonlara yönelik herhangi bir doğrudan Avrupa katılımının maliyetini yükseltecektir.
Siyasi Boyutlar
Yukarıda anlatılanlar, Washington’ın operasyonlarını yürütmek için Avrupa hava sahasına, askeri üslerine ve lojistik desteğine güvendiğini, buna karşılık Avrupa ülkelerinin savaş yüzünden ekonomik kayıplar yaşamasına rağmen “ABD ile ittifaka bağlı kalmayı sürdürdüklerini” göstermektedir.
“IranWire” sitesinin aktardığına göre bu bağlamda Tahran, “yeni bir çatışma aşamasının başlamasından hemen önce Amerikan güçlerine ev sahipliği yapmanın maliyetini artırmayı hedefliyor ve Avrupa başkentlerini, Washington’a sadakat ile kendi topraklarının güvenliği arasında bir seçim yapmaya zorluyor” gibi görünüyor.
Siteye göre, “Tahran’ın temel amacı, Avrupa’yı savaş denkleminin dışında tutmak için caydırıcılık stratejisini kullanmaktır”.
“IranWire” değerlendirmesini şu sözlerle tamamlıyor: Herhangi bir saldırı düzenlenmediği sürece, Avrupa hükümetlerinde üslerin kullanımına izin verme konusunda sadece tereddüt yaratılması bile “Tahran için sıfır maliyetli bir kazanım sayılır”.Öte yandan bu tehditlerin hayata geçirilmesi, Batı Asya’dan Avrupa’ya kadar tüm bölgeyi sarabilecek tırmanışın boyutu ile savaşın etkisiyle kendi içlerinde krizlerle boğuşan NATO ülkeleri üzerindeki olası yansımaları hakkında soru işaretlerini beraberinde getirecektir.
