“Filistinlilere idam” yasası: İsrail’e yaptırım çağrısı
Uluslararası STK’lar Avrupa Birliği’ne, İsrail ile Ortaklık Anlaşmasını kısmen askıya alma çağrısı yaptı. Müslüman ülkeler de Filistinlileri hedef aldığı belirtilen yasa nedeniyle İsrail’i sert bir dille eleştirdi.
İsrail’de yeni idam yasasının yürürlüğe girmesinin ardından çok sayıda insan hakları örgütü, Avrupa Birliği’ne (AB) çağrıda bulunarak İsrail ile ortaklık anlaşmasının kısmen askıya alınmasını talep etti.
Aralarında İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Uluslararası Af Örgütü, Caritas Europa, Oxfam ve Pax Christi International’ın da yer aldığı 26 insan hakları ve insani yardım örgütü, son idam yasası kararıyla bir kırmızı çizginin daha aşıldığını belirterek, 2000 yılında imzalanan AB-İsrail Ortaklık Anlaşmasındaki ticaret bölümünün askıya alınması çağrısı yaptı.
israil parlementosu Knesset’in Pazartesi günü onayladığı yeni yasaya göre bundan böyle “İsrail devletinin varlığına son verme amacıyla, bir İsrail vatandaşına veya İsrail’de ikamet eden birine zarar vermek niyetiyle kasıtlı olarak bir kişinin ölümüne neden olan” herkese idam veya müebbet hapis cezası verilecek.
Fiilen yalnızca Filistinlileri etkileyecek
Değişiklik özellikle İsrail işgali altındaki Batı Şeria’da askerî mahkemeler tarafından terör eylemi olarak nitelendirilen bir cinayet suçu işlemekten suçlu bulunan Filistinlileri hedef alıyor.
İşgal altındaki bölgelerde yaşayan Filistinliler çoğunlukla askeri mahkemelerde yargılanırken aynı suçları işleyen İsrailliler sivil mahkemelerde yargılanıyor. Uzmanlara göre askeri mahkemelerin mahkumiyete karar verme oranları sivil mahkemelere göre çok daha yüksek.
Çağrıya imza atan örgütler Perşembe günü yaptıkları açıklamada, idam cezasının fiilen yalnızca Filistinlileri etkileyeceğini vurguladı. Açıklamada ayrıca AB’ye, idam cezasına karşı tavizsiz tutumu da hatırlatıldı. Bunun ötesinde İsrail’de kabul edilen yasa, hukukçulara göre, adil yargılanma garantisi içermediği için, uluslararası insani hukuk ve koruma hükümleriyle de çelişiyor.
“Ayrımcı politika ve uygulamaların bir parçası”
Açıklamada yasanın kabulü, “Filistinlilere yönelik ayrımcı politika ve uygulamalar şemasının bir parçası” olarak nitelendirilirken bazı uzmanlar tarafından “soykırım” olarak nitelendirilen Gazze Şeridi’ndeki insani felaket de bu kapsamda değerlendiriliyor.
İsrail’in idam cezası kararından önce de AB’nin kırmızı çizgilerini aştığı vurgulanan açıklamada, Batı Şeria’nın belirli bölgelerindeki Yahudi yerleşim inşaatı, din özgürlüğüne getirilen kısıtlamalar, gazetecilere yönelik saldırılar ve Doğu Kudüs’teki zorunlu tahliyeler gibi vakalar, buna örnek gösterildi.
Nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan birçok ülke, İsrail’in terör suçlamalarıyla mahkum edilen Filistinliler için idam cezası getiren yasasını sert bir şekilde eleştirerek kabul edilen yasanın “bölgesel istikrarı” tehdit ettiğini bildirdi.
Perşembe günü yayımlanan ortak bildiriye Türkiye, Suudi Arabistan ve Ürdün’ün de aralarında olduğu çok sayıda ülkenin dışişleri bakanları imza attı.
Bildiride, “Bu yasanın, özellikle Filistinli tutuklulara yönelik ayrımcı uygulaması göz önüne alındığında gerilimleri daha da artırma riski taşıdığı vurgulanmıştır” ifadeleri kullanıldı. İmzacılar arasında ayrıca Mısır, Pakistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Endonezya dışişleri bakanları da bulunuyor.
Endonezya daha önce X platformunda yaptığı açıklamada, yasanın “uluslararası insan hakları ve insani hukukun ağır bir ihlali” olduğunu belirtmiş, Endonezya Dışişleri Bakanlığı, İsrail’den yasayı geri çekmesini talep etmişti.
İsrail muhalefeti de yasaya karşı
İnsan hakları örgütleri, Birleşmiş Milletler (BM) ve AB’nin yanı sıra İsrail’deki muhalefet partileri ile insan hakları örgütleri de yasayı sert bir şekilde eleştiriyor. İsrail’de insan hakları örgütü Sivil Haklar Derneği, yasanın kabulünden kısa süre sonra ülkenin Yüksek Mahkemesi’ne iptal başvurusu yaptı.
İsrail’de idam cezası şu ana kadar fiilen askıya alınmış durumda. İsrail’de son olarak 1962 yılında, Avrupalı Yahudilerin Nazilerin imha kamplarına gönderilmesinin ana organizatörlerinden biri olan Nazi suçlusu Alman Adolf Eichmann idam edilmişti.
