Doğu Akdeniz’den Libya’ya
Fransa’nın özellikle gündeme getirdiği bölgesel gelişmeler 2018-2019 arası yaşanan Doğu Akdeniz krizi ve Libya’da 2019 sonrası yaşanan süreç.
Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Doğu Akdeniz’de hidrokarbon rezervlerinin bulunması için başlattığı çalışmalara 2018’den itibaren sert tepki verdi ve savaş gemilerini bu bölgeye göndererek sismik çalışmaların başlatılmasını engelledi.
Yunanistan’ın Ege adalarının da aynı ana kara parçası gibi tam kıta sahanlığı olduğuna ilişkin tezine karşı çıkan Türkiye, “Mavi Vatan” politikası kapsamında kendi haritalarını oluşturdu ve BM’ye de bildirimde bulundu.
Macron, Atina’daki yayında, Doğu Akdeniz’de yaşanan gerilim sırasında da Fransa’nın Yunanistan’ın yanında durduğunu anımsattı ve gerekirse yine yanında olacağını kaydetti.
Doğu Akdeniz bunalımının yansıdığı coğrafyalardan biri iç savaş yaşanan Libya oldu.
Türkiye, Yunanistan’ın Doğu Akdeniz’deki hamlelerine karşı Libya’nın BM tarafından tanınan hükümeti ile deniz yetkilendirme anlaşması imzaladı ve Trablus’ta konuşlu yönetimin korunması için asker gönderme kararı aldı.
Bu makalede Google YouTube içeriği bulunmaktadır. Çerez ve diğer teknolojileri kullanıyor olabilirler, bilgisayarınıza herhangi bir şey yüklenmeden önce sizin rızanızı alırız. İzin vermeden önce çerez politikasını okumak ve gizlilik politikasına göz atmak isteyebilirsiniz. Bu içeriğe ulaşmak için lütfen “kabul et ve devam et” seçeneğine tıklayın.Kabul et ve devam etti
Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Doğu Akdeniz gerilimini AB’ye taşıması Ankara-Brüksel arasında yeni ve çok daha sert bir gerilimin ortaya çıkmasına neden oldu.
Türkiye’ye yaptırıma neden olan bu sürecin AB içindeki en önemli aktörü ise Fransa oldu.
Fransa’nın Libya’nın doğusunda Bingazi’de konuşlu General Halife Hafter’in yönetimini destekliyor olması Ankara ve Paris’in bu kez de Kuzey Afrika’da karşı karşıya gelmesine neden oldu.
Türkiye’nin askeri desteği sayesinde Trablus hükümetinin pozisyonunu koruması ve güçlendirmesi Fransa’nın bu bölgedeki politikaları açısından önemli bir kayıp olarak değerlendirildi.
Libya‘nın yanı sıra Afrika’nın geri kalanında yaşanan rekabet de Ankara-Paris hattında bir gerilim oluşturdu.
Türkiye’nin “Afrika açılımı” kapsamında kıtanın birçok bölgesinde ticaret, yatırım, savunma sanayi ve askeri işbirliğini yaymasına paralel Fransa’nın eski kolonilerindeki ayrıcalığını yitirmeye başlaması da Fransa açısından olumsuz bir durum yarattı.
Kafkasya’daki savaş Ankara-Paris ilişkilerini de gerdi
Türkiye ve Fransa’yı karşı karşıya getiren bir başka gelişme ise 2020 yılındaki senesinde yaşanan Azerbaycan-Ermenistan savaşı oldu.
Fransa, Ermenistan’ın kaybettiği savaş sırasında Türkiye’yi Azerbaycan‘a kurmay ve askeri destek sağlayarak çatışmaları tırmandırmakla suçladı.
Ermenistan ile tarihsel yakınlığı bulunan ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Minsk Grubu eş başkanı olarak Karabağ sorununa siyasi çözüm bulma sorumluluğu olan Fransa’nın, Türkiye ve Azerbaycan’ın geliştirdiği ittifak nedeniyle Kafkasya’da etkisini yitirdiği değerlendirildi.
Bu gelişmelere karşın Fransa, Türkiye ile Ermenistan arasında 2021’den itibaren başlayan normalleşme sürecini desteklediğini açıkladı.
Fransa, Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyine gerçekleştirdiği sınır ötesi operasyonlara en sert tepki veren Avrupalı ülkeler arasında yer aldı.
Ankara-Paris arasında YPG konusundaki gerilim, Suriye’de Esad yönetiminin devrilmesinin ardından gelişen yeni dönemde de kendini gösterdi.
Paris, YPG ve diğer Kürt oluşumların Suriye iç savaşı döneminde elde ettikleri kazanımların korunmasını ve IŞİD ile mücadelenin aynı şekilde devam etmesini istedi.
Ancak ABD’nin de Şara yönetiminin yanında yer alması, YPG’nin ocak ayında varılan anlaşmalara uygun şekilde Suriye Ordusu’na entegre edilmesi çağrısı Fransa’nın girişimlerinin sonuçsuz kalmasına neden oldu.
Avrupa güvenlik mimarisi tartışmaları
Rusya‘nın 2022’de başlattığı Ukrayna işgalinin en önemli sonuçlarından biri Avrupa’nın yeni bir güvenlik mimarisine gereksinim duyması oldu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa’nın savunması konusunda Washington’un eskisi kadar istekli olmayacağını kaydetmesi ve askerlerini kıtadan çekeceği tehditleri de yeni güvenlik mimarisine ilişkin tartışmaların daha da somutlaşmasına neden oldu.
NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip olan Türkiye de bu kapsamda Avrupa gündemine yeniden girdi ve aralarında Almanya, İtalya, İspanya ve Polonya gibi birçok müttefik “Türkiyesiz Avrupa güvenliği” olmayacağı düşüncesini ifade etmeye başladı.
Fransa bu süreçte de müttefiklere oranla daha farklı bir pozisyon üstlendi.
Türkiye’nin askeri olarak gücünü reddetmeyen ve hatta Ukrayna sürecinde Karadeniz’de seyrüsefer güvenliği açısından lider ülke olmasını isteyen Fransa, AB içerisinde geliştirilen program ve mekanizmalara Türkiye’nin katılımını engelleyen ülkeler arasında yer aldı.
Fransa, Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ile birlikte Türkiye’nin 150 milyar euroluk Avrupa için Güvenlik Eylemi (SAFE) mekanizmasına katılmasını veto etti.
Program, savunma sanayi yatırımlarının ve üretiminin hızlandırılmasını içeriyor ve uzun vadeli düşük faizli finansman imkanı yaratıyor.
