Bir Tabak Kaç Beğeni Eder?
Gastronomide lezzet mi kazanıyor, görünürlük mü?
Gastronomi artık yalnızca mutfakta yaşanmıyor. Telefon ekranlarına, kısa videolara ve sosyal medya akışlarına taşındı. Bir tabak yemek hazırlanıyor, birkaç saniyede görüntüleniyor ve bazen daha tadına bakılmadan binlerce insanın beğenisine sunuluyor.
Bugün bir yemeğin kaderini belirleyen yalnızca mutfaktaki emek değil. Fotoğrafı, sunumu, hikâyesi ve sosyal medyada ne kadar dikkat çektiği de önemli.
Bu değişimin en görünür aktörlerinden biri ise influencerlar.
Onlar sayesinde daha önce keşfedilmemiş restoranlar tanınıyor, yöresel ürünler geniş kitlelere ulaşıyor, şeflerin çalışmaları görünür hale geliyor. Sosyal medya, gastronominin sınırlarını genişletiyor.
Ancak görünürlük ile ustalık aynı şey değil.
Yıllarını mutfağa veren bir şefin tecrübesi; ürün seçmekten pişirme tekniğine, zamanlamadan sunuma kadar yüzlerce küçük ayrıntının birleşimidir. Bu emeğin karşılığı yalnızca bir videonun izlenme sayısıyla ölçülemez.
Çünkü algoritma emeği değil, dikkati ölçer.
Bu nedenle bugün bazı yemekler lezzetinden önce görüntüsüyle değerlendiriliyor. Uzayan peynir, dökülen sos, büyük porsiyonlar veya gösterişli sunumlar kamerada daha fazla dikkat çekebiliyor. Fakat kamerada etkileyici görünen her şey, damakta aynı etkiyi yaratmayabilir.
İyi yemek her zaman gösterişli olmak zorunda değildir.
Bazen sade bir çorbanın kıvamında, iyi pişirilmiş bir pilavın tane tane oluşunda veya doğru ateşte pişmiş bir etin dokusunda gerçek ustalık saklıdır. Bunların çoğu ise birkaç saniyelik videoda kolayca anlatılamaz.
Mutfakta görünmeyen büyük bir emek vardır.
Bir ustanın yıllar içinde kazandığı tecrübe, bir tabağın arkasındaki sessiz hikâyedir. O hikâyeyi yalnızca fotoğrafın güzelliğiyle anlatmak mümkün değildir.
Bu noktada influencerların gastronomideki rolünü de tek taraflı değerlendirmemek gerekir. İçerik üreticileri insanları yeni tatlarla tanıştırabilir, küçük işletmelere ulaşamadıkları kitleleri getirebilir ve gastronomik değerlerin daha geniş çevrelere ulaşmasını sağlayabilir.
Fakat bir restoranın çok konuşulması ile iyi bir restoran olması aynı anlama gelmez.
Çünkü gastronomi yalnızca içerik değildir.
Gastronomi; emek, teknik, kültür, hafıza ve deneyimdir.
Belki de artık bir tabağı değerlendirirken yalnızca kaç kişinin beğendiğine değil, masada nasıl bir deneyim yarattığına bakmalıyız.
Sosyal medyada alınan bir beğeni bir saniyede verilebilir. Fakat iyi bir yemeğin hafızada bıraktığı iz çok daha uzun sürer.
Trendler değişir. Algoritmalar değişir. Bugün konuşulan yemek yarın unutulabilir.
Ama gerçek ustalık, modaya bağlı değildir.
Bir tabak 100 bin beğeni alabilir.
Başka bir tabak ise hiç viral olmayabilir.
Fakat yıllar sonra hâlâ hatırlanan, yeniden yemek istenen ve insanda bir duygu bırakan yemek; gastronominin asıl gücünü gösterir.
Çünkü mutfağın başarısı yalnızca ekranda kaç kişinin durup baktığıyla değil, masadan kalktıktan sonra kaç kişinin o lezzeti hatırladığıyla ölçülür.
Bir tabak kaç beğeni eder?
Belki de cevabı önemli değildir.
Asıl mesele, bir tabağın kaç kişide iz bıraktığıdır.
— Chef Ahmet Teyfur
