Elma sirkesi, mutfakta çok yönlü bir yardımcı. Yemeklere meyvemsi bir keskinlik ve asidite katmak için ideal olduğu kadar, salatalardan soslara, turşulardan çeşitli tariflere kadar pek çok besine tat katıyor.

Ancak en büyük hayranlarından bazıları onu yemeklerde kullanmıyor.

Bunun yerine, sağlığa faydalı olduğu düşüncesiyle, suyla seyreltilmiş küçük “shot”lar halinde elma sirkesi tüketme trendi giderek yaygınlaşıyor.

Elma sirkesinin kilo kaybından kan şekeri kontrolüne, bağırsak sağlığından kalp sağlığına kadar pek çok konuda faydalı olduğu iddia ediliyor.

Hatta bazı yerlerde kanser tedavisinde kullanılabileceğine dair iddialar bile var. Ancak ciddi hastalıkları tedavi edebileceğine ya da iyileştirebileceğine dair güvenilir bir bilimsel kanıt bulunmuyor.

Peki elma sirkesinin sağlık ve genel iyilik hali üzerindeki etkilerine dair bu iddiaların ne kadarı doğru?

Elma sirkesi nedir?

Fermente edilmiş elmalardan elde edilen elma sirkesi, filtrelenmiş (berrak) ya da filtre edilmemiş ve pastörize edilmemiş (ham ve organik) olarak satılıyor. İkinci tür bulanık bir görünüme sahip.

Sağlık açısından faydalı olduğu söylenen tür de bu; çünkü içinde faydalı bakterilerden oluşan canlı bir “ana kültür” bulunuyor

Middlesex Üniversitesi’nde biyomedikal araştırmalar üzerine ders veren Dr. Darshna Yagnik, “Bu ‘ana’, çok sayıda enzim ve protein içeriyor ve aynı zamanda yararlı bakterilerin artmasına katkı sağlıyor” diye açıklıyor.

Elma sirkesi ayrıca asetik asit (sirke içinde doğal olarak bulunan bir bileşik) içeriyor.

Bazı hayvan deneylerinde bu maddenin vücuttaki ödemi azalttığı ve bu sayede artrit (iltihabi romatizma) gibi hastalıklara yardımcı olabileceği görüldü.

Ancak bu etki henüz insanlar üzerinde yapılan çalışmalarda doğrulanmış değil.

• Yavaş yemek sağlık için neden faydalı?

Elma sirkesi sağlık için nasıl kullanılıyor?

Sirkenin tedavi amaçlı kullanımı yeni değil.

Milattan Önce 420 yılında Hipokrat yaraları tedavi etmek için sirke kullanmıştı.

Ancak günümüzde internette karşılaşacağınız önerilerin çoğu, her gün suyla seyreltilmiş küçük miktarlarda içilmesi yönünde.

İngiliz Diyetisyenler Derneği sözcüsü ve diyetisyen Nichola Ludlam-Raine bu konuda uyarıyor:

“Elma sirkesi oldukça asidiktir, bu nedenle diş minesinde aşınma ve reflü (mide yanması) gibi riskleri var.”

Piyasada elma sirkesi içeren sakızlar ve takviyeler de bulunuyor, ancak bunların ilaç değil, gıda takviyesi olarak düzenlendiğini unutmamak gerekiyor.

Ve elbette elma sirkesini yemeklerde ve gıda hazırlığında kullanmak da mümkün.

Elma sirkesi kilo vermeye ve kan şekeri dalgalanmalarına iyi gelir mi?

Elma sirkesinin kilo vermeye yardımcı olduğu iddiası oldukça tartışmalı.

Bilimsel çalışmalar da çelişkili sonuçlar ortaya koyuyor.

Bazı araştırmalar kilo kaybına katkı sağlayabileceğini öne sürerken, bazıları hiçbir etkisi olmadığını gösteriyor.

Ludlam-Raine bu konuda ikna olmuş değil:

“Kilo kaybı ve kan şekeri düzeylerinin iyileştirilmesiyle ilgili potansiyel faydaların çoğunu diğer sirke türlerinden de elde edebilirsiniz.

“İştahı bastırma ve yüksek karbonhidratlı bir öğünden sonra kan şekeri seviyelerini iyileştirme konusunda şu anda eldeki kanıtlar oldukça sınırlı.”

2016 yılında BBC Two’da yayımlanan “Trust Me, I’m A Doctor” (“Güven Bana Ben Doktorum) programı, Aston Üniversitesi ile birlikte elma sirkesinin kilo verme üzerindeki etkisini araştırdı.

Sekiz haftalık deneyin sonuçları, kilo kaybı üzerinde herhangi bir etkisi olmadığını gösterdi.

Kolesterol ve kalp sağlığı açısından faydaları var mı?

Aynı çalışma kilo kaybı üzerinde etkili olmadığını gösterse de elma sirkesinin kolesterol seviyelerini düşürmeye yardımcı olabileceğini ortaya koydu.

Bu bulgular, Coventry Üniversitesi’nden Dr. Cain Clark’ın yaptığı araştırmalarla da destekleniyor.

Bu araştırmalar, düzenli elma sirkesi tüketiminin kolesterolü düşürdüğünü ve “tip 2 diyabetli bireylerde bazı sağlık faydaları sağladığını” ortaya koydu.

Yüksek kolesterol, kalp sağlığı açısından ciddi bir risk faktörü.

Son dönemde yapılan bir veri incelemesi de elma sirkesi tüketiminin, kardiyovasküler hastalığa katkıda bulunan bazı faktörler üzerinde olumlu etkileri olabileceğini öne sürüyor.

Elma sirkesi enfeksiyonla savaşabilir mi?

Dr. Yagnik bu konuda da araştırmalar yürüttü.

Evde yaptığı tesadüfi bir deneme (şüpheli bir yemek yedikten sonra kendini kötü hissetmesi ve elma sirkesi içtikten sonra rahatlama yaşaması) laboratuvar araştırmasına dönüştü.

Yagnik, elma sirkesinin antimikrobiyal etkilerinin E. coli ve MRSA gibi bakterilerle mücadele edip edemeyeceğini test etti.

Sonuçlar olumlu çıktı ve laboratuvar ortamında elma sirkesinin antibiyotikler kadar olmasa da onlara yüzde 90 oranında yakın etkili olabildiğini gösterdi.

Araştırma ayrıca elma sirkesinin iltihabı azaltabileceği yönündeki iddiaları da destekledi.

Ancak Yagnik bu bulguların, elma sirkesinin antibiyotiklerin yerine kullanılabileceği ya da enfeksiyon tedavisinde doğrudan etkisi olabileceği anlamına gelmediğini özellikle vurguluyor.

Elma sirkesi bağırsak sağlığı için iyi mi?

Fermente bir gıda olduğu için çoğu sirke türünün bağırsak sağlığına faydalı olduğu düşünülüyor.

Özellikle ham elma sirkesindeki canlı kültür nedeniyle, bağırsak mikrobiyotası için yararlı olabileceği savunuluyor.

Ancak bağırsak üzerindeki gerçek etkilerini inceleyen çalışmalar oldukça sınırlı ve bu nedenle dikkatli yorumlanmalı.

Sonuç ne kadar parlak?

Peki elma sirkesi gerçekten bu kadar faydalı mı? Genel tabloya bakıldığında, bilimsel kanıtlar sınırlı ve karışık.

Görüşlerine başvurulan tüm uzmanlar, elma sirkesinin sağlık üzerindeki etkileri konusunda kesin sonuçlara varabilmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Ve bazı çalışmalar kolesterol düşürme gibi alanlarda umut verse de bu bulgular, elma sirkesinin reçeteli ilaçların yerine kullanılabileceği anlamına gelmiyor.

Ludlam-Raine, “Günde bir elma yemek doktoru uzak tutar” atasözünü hatırlatarak tavsiyesini böyle veriyor:

“Çünkü elma, bağırsak bakterilerini destekleyen lif ve antioksidanlar açısından çok daha zengin.”

Ludlam-Raine’in elma sirkesiyle ilgili önerisi ise şöyle:

“Eğer elma sirkesini diyetinize dahil etmek istiyorsanız, onu içmek yerine zeytinyağı ve karabiberle birlikte salata sosu olarak kullanın” diyor.