ohçin, Rımbêz, yayla muzu gibi tabirlerle tanınan bir çok faydası olan bir eşin deposu Yüksek rakımlı dsglarda yetişir.
Dış Hekimi Servet Zülfikar’ın tarifiyle sunuyoruz
“Okşin 25 Yayla muzu” özel bir tür değil, Işkın (uçkun, dağ muzu, rıvas) bitkisinin halk arasında bilinen isimlerinden biridir. Bu isim, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yüksek yaylalarda yetişen bu bitkinin yöresel adlarından biridir.
İşte “Yayla muzu” olarak bilinen ışkının hikayesi ve özellikleri:
Yayla Muzunun Kökeni ve Yetiştiği Yerler
Işkın, genellikle 1500 metrenin üzerindeki yüksek rakımlarda, karların erimesiyle birlikte bahar aylarında (Nisan-Haziran) kendiliğinden yetişen otsu bir bitkidir. Özellikle Van, Hakkari, Bitlis, Erzurum, Ağrı, Bingöl, Tunceli, Şırnak gibi Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinde bolca bulunur. Sarp kayalıklarda ve nemli topraklarda gelişim gösterir.
“Yayla Muzu” Adının Hikayesi
Bu bitkiye “yayla muzu” denmesinin birkaç nedeni vardır:
- Tadı ve Tüketimi: Işkın, soyularak çiğ olarak tüketilebilen, hafif ekşi ve mayhoş bir tada sahiptir. Bazı yörelerde kiviyi andıran bir lezzete sahip olduğu söylenir. Tıpkı muz gibi soyulup yenmesi ve ferahlatıcı tadı nedeniyle bu benzetme yapılmıştır.
- Mevsimsellik ve Değer: Yüksek dağlarda, kısa bir dönemde yetişen ve toplanması zor olan bir bitki olduğu için yöre halkı tarafından oldukça değerli görülür. Bahar aylarında toplanarak hem taze olarak tüketilir hem de reçel, yemek gibi çeşitli şekillerde kullanılır. Bölge halkı için önemli bir geçim kaynağıdır.
Yayla Muzunun (Işkın) Faydaları
Yayla muzu, içeriğindeki zengin vitamin ve mineraller sayesinde tam bir şifa deposu olarak bilinir. Başlıca faydaları şunlardır:
- Vitamin ve Mineral Zengini: A, C, E, B1, B2 ve K vitaminleri ile selenyum, polifenol gibi antioksidanlar açısından oldukça zengindir.
- Bağışıklık Güçlendirici: Vücut direncini artırarak bağışıklık sistemini destekler.
- Sindirim Dostu: Lifli yapısıyla sindirim sisteminin düzenli çalışmasına yardımcı olur, mide bulantısı, hazımsızlık ve gaz gibi sorunlara iyi gelir.
- Antioksidan Etki: Güçlü antioksidan içeriği sayesinde hücreleri serbest radikallere karşı korur ve kanserle mücadelede destekleyici olabilir. Özellikle lösemi kanserine karşı önleyici ve tedavi edici potansiyeli olduğuna dair çalışmalar bulunmaktadır.
- Kan Şekeri ve Kolesterol Düzenleyici: Kan şekerini dengelemeye yardımcı olabilir ve kolesterolün düzenlenmesinde etkilidir.
- Cilt Sağlığı: Cildi yenileyici, kırışıklıkları giderici ve hamilelik lekeleri gibi sorunlara karşı faydalı olduğuna inanılır.
- Diğer Faydaları: İştah açıcı, balgam söktürücü, kemik erimesini önleyici, yorgunluk ve strese karşı iyi gelici etkileri de bulunmaktadır.
Neslinin Korunması
Işkın, şifalı özelliklerinin yanı sıra ticari değeri nedeniyle de yoğun bir şekilde toplanmaktadır. Bu durum, özellikle çiçeklenme döneminde aşırı toplanma nedeniyle bazı bölgelerde ışkın bitkisinin neslinin tehlike altına girmesine yol açmıştır. Bu nedenle, ışkın toplama konusunda sürdürülebilir yöntemlerin benimsenmesi ve bitkinin korunması önem taşımaktadır.
Yayla muzu, Anadolu’nun zengin doğal mirasının bir parçası olup, hem lezzeti hem de sağlık faydalarıyla yüzyıllardır yöre halkının sofrasında ve şifa kaynağında yer almaktadır.
BELKİ DE İLK DUYACAĞINIZ, TEYZEMİN 54 YIL ÖNCE BANA YAPTIĞI OHÇINLİ BİTLİS MIKLESİ”
4 KİŞİLİK MALZEME: Yaklaşık 15 dal çok ama çok körpe, kaliteli, hoş kokulu, acı olmayan ohçın. 4 çorba kaşığı orijinal köçer veya köy tereyağı (Başka yağ olmaz. Doğırçi saf yağ), tuz, isteğe bağlı pul veya toz biber, servisten sonra en üste serpilecek karabiber. 8 yumurta, 1 çorba kaşığı domates salçası, 1 çorba kaşığı tatlı biber salçası (veya 1 büyük, kabuğu soyulmuş ve küçük doğranmış domates)
YAPILIŞI: Öncelikle ohçınlar muz gibi soyulur. Kılçığa benzer tüm uzun iplikleri ayıklanır. 1 cm boyunda doğranır. Doğranan ohçınlar tavada, az bir su katılarak orta ateşte hafif kahverengi olana kadar karıştırılır. Daha sonra tavanın kapağı kapatılarak pişmeye bırakılır. Arada karıştırıp ohçınların yumuşaması sağlanır. Çok karıştırmayın. Ohçınlar parçalanmasın. Sahana tereyağı konur, salçalar veya taze domatesler, baharatları da katılarak orta ateşte yakmadan kızdırılır. Sahandaki salça veya domates soslu bu tereyağı tavada pişmiş ohçınla birleştirilerek, yaklaşık 3 dakika karıştırılarak özleştirilir. Üzerine tek tek yumurtaları kırılır. Tavanın kapağı bir kez daha kapatılıp istediğimiz kıvamda pişirilir. Üzerine isterseniz pul biber, karabiber serpebilirsiniz.
NOT: Ohçının özgün tadının kaybolmasını istemiyorsanız baharatları hatta salça veya domatesi kullanmayabilirsiniz. Her iki tarifi de deneyin. Afiyet olsun canlar.
