Orta Doğu, bir kez daha Washington- Tel Aviv hattında kırılgan ve namlusu İran’a çevrilmiş bir kuşatmanın gölgesinde tarihsel bir eşikten geçiyor.
Ancak bu kuşatma salt füzeler ve Uçak gemileriyle değil, bölge halklarına vurulmuş “mezhepsel prangaları” da tahkim ediyor.
Bir yandan varlığını, ABD’nin İsrail endeksli korumacılığına ipotek etmiş ve ABD olmazsa ayakta duramayacağı sanısıyla felç olmuş Sünni Monarşilerin sessizliği, diğer yandan ise kendi içinde muhalifleri, Kürt ve Beluç vatandaşlarına yönelik baskısıyla toplumsal adalet zeminini yitiren bir İran gerçeği duruyor.
Halkına zulmeden bir yönetim, dış saldırılara maruz kaldığında evrensel bir vicdanın desteğini arkasında bulamaz.
Bir devlet, dışardaki emperyalizme hayır derken içerdeki adalet taleplerine işkenceyle cevap veriyorsa, ehli vicdan ona el uzatmada zorlanır.
Aynı şekilde orantısız emperyal bir saldırı karşısında mezhepçilik sığınağına saklanmak, İsrail’in safında yer almaktır.
Sünni dünya mezhep duvarlarının arkasına saklanırken; o duvarların üzerini aşan, füzelerin mezhep sormadığı gerçeğini görmezden geliyor.
İran’ın zayıflatılması –ki zayıflatılacak- veya denklem dışına çıkarılması, uzun vadede Sünni dünyayı daha güvenli kılmayacaktır. Aksine sıranın kendilerine geleceğini ve İsrail için kolay bir lokma olacaklarını bilmeleri gerekiyor.
ABD’nin bölgedeki Müttefiklerine (Sünni devletlere) sunduğu güvenlik şemsiyesi, İsrail’in çıkarlarıyla çatıştığı anda nasıl buharlaştığını İsrail’in Hamas liderlerine yönelik Katar’a gerçekleştirdiği saldırıyla ortaya çıktı.
ABD’nin Orta Doğu politikası Washington’dan ziyade Tel Aviv’in güvenlik algısıyla şekilleniyor.
ABD’nin İran’a yönelik barbarca müdahalesi, Amerikan halkının çıkarlarından ziyade İsrail’in bölgesel egemenliğine hizmet ediyor.
Nitekim ABD’nin Ulusal Terörle mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent “İran’daki savaşı desteklemeyi vicdanım el vermediği için” istifa ettiğini duyurdu. “Hamaney’i öldürmek yapmamız gereken son şeydi” dedi.
Kent, ABD’nin İran ile bir çatışmaya girmesinin Amerikan halkı için hiçbir somut kazancı olmadığını, aksine bunun İsrail’in bölgesel güvenliğini sağlamak için Amerikan askerlerinin hayatını tehlikeye atmak anlamına geldiğini dile getirmişti.
İran’ı “mezhep yayılmacılığı” ile suçlamanın meşru siyasi argümanı olabilir; ancak İsrail saldırısı karşısında tarafsız kalmayı gerektirmez.
Kaldı ki birçok Arap monarşisi, iç ve bölgesel meşruiyetini halkın rızasından ziyade, ABD’nin sağladığı askeri ve siyasi korumaya dayanıyor.
ABD bu korumayı karşılıksız vermiyor.
ABD olmazsa ayakta durmayız korkusu, Sünni dünyanın elini kolunu bağlayan en büyük zihinsel prangadır.
Halka dayalı meşruiyet sağlamayan yönetimler Washington’dan gelecek bir telefonla sarsılacak kadar kırılgandır.
Saldırının amacı başlangıçta İran’ın nükleer programını bitirmek ya da füze programını sonlandırma olarak dillendirse de asıl hedefin yönetim değişikliği idi. Daha ilk saldırıda Hamaney ve komuta kademesinin hedef alınması bunun göstergesi.
Hamaney gibi hem dini hem de siyasi otoriteyi şahsında birleştiren bir figürün (veli-yi Fakih) hedef alınması, İran halkı ve bölgedeki Şia mensupları için sıradan bir devlet başkanının kaybından çok daha derin, “kozmik” bir anlam taşır.
Hamaney’in öldürülmesi, Kerbela ruhunu canlandırdı. Halktaki intikam duygusunu ve “haklı dava” inancını en üst seviyeye çıkardı.
Bu da halkın askeri ve siyasi risklere karşı korkusuzca mobilize olmasını sağladı.
Cumhurbaşkanı ve diğer üst düzey yöneticilerin halkın arasında meydanlarda dolaşmaları ve halkta gördükleri teveccüh bunu gösteriyor.
Şii geleneğinde cenaze törenleri, rejimin en güçlü gövde gösterisi ve meşruiyet tazeleme alanına dönüşür.
Hamaney’in öldürülmesinin ardından Uzmanlar Meclisi’nin (Meclis-i Hubregan) vakit kaybetmeden Mücteba Hamaney’i seçmesi, ABD emperyalizmine verilen en sert diplomatik ve siyasi bir mesajdır.
Siz bizim geçmişimizi ve tecrübemizi hedef aldınız, biz ise karşınıza o tecrübeyi taşıyan hem de daha uzun yıllar mücadele edebilecek geleceğimizi koyuyoruz mesajı veridi.
Mücteba Hamaney’in seçilmesi rejimin reformist veya ılımlı kanatlara kapılarını tamamen kapattığını, “devrimci muhafazakarlık” çizgisinin kemikleştiğini gösterir. Ve Laricani’nin öldürülmesi de bunu tahkim edecek bir olay olarak okunabilir.
Ali Laricani sistem içi dengeleyici kanadı temsil eden bir isim olarak biliniyordu. İran devlet aklını pragmatizmle birleştirebilen nadir figürlerden biriydi.
Ali Laricani gibi sistemin rasyonel yüzlerinin hedef alınmış olması, Tahran’daki karar alma mekanizmalarındaki son esneklik payını da yok etmiştir.
Ayrıca 165 kız çocuğun öldürülmesi modern bir “Ali Asgar” vakası olarak okunacaktır.
Bu olay rejime mesafeli olan kesimleri de ortak düşmana karşı bir araya getirmiştir.
Toplumsal öfkenin, yeni lider etrafında kontrollü ve askeri bir güce dönüştürülmesini kolaylaştırıcı rol oynar.
Ve Sünni fanatizmin esiri olmuş kitlelerin dışındaki tüm insanlık bunun acısının derinden hissediyor.
İnsanlık ailesi nesiller boyu ABD/İsrail saldırganlığını bu olay üzerinden kodlayacaktır.
İran’daki 5 muhalif Kürt partisinin savaşa müdahil olmaması rasyonel stratejik bir aklın ürünü.
Irak Kürdistan bölgesel yönetimi, İran ile komşuluk ilişkilerini ve Bağdat üzerindeki nüfuzunu korumak zorunda.
Erbil yönetimi, topraklarından İran’a yönelik bir saldırı veya hareketliliğin başlamasına izin vermenin, İran’ın füzelerini doğrudan Erbil’e çevrilmesi anlamına geleceğini çok iyi biliyor
Bu yüzden muhalif gruplara çok sıkı bir “hareketsizlik” baskısı uyguladığını düşünüyorum.
Ayrıca yaralı bir İran içerdeki bir kıpırdamayı “beka sorunu” olarak görüp çok kanlı bir şekilde bastıma ihtimali çok yüksek.
Ve dahası Kürt gruplarının bu temkinli duruşu Trump yönetiminin Rojava’da Kürtlere yaşattığı hayal kırıklığının payı büyüktür.
Trump’ın Suriye’de Şara’yı ABD çıkarları için daha elverişli görüp Kürtleri yüz üstü bırakması, Kürt siyasi aklında silinmez bir iz bıraktı.
İran’daki Kürt Partileri SDG ile aynı kaderi paylaşmak istemiyorlar.
Kürtler, Trump’ın amacını elde ettikten sonra tekrar onları kaderiyle baş başa bırakacaklarını çok iyi biliyor.
Trump’ın Rojava’da bıraktığı miras, İran Kürtleri açısından bir ders oldu.
ABD’nin ‘dağlardan başka dostu olmayan’ bir halkı jeopolitik bir kumarın aracı haline getirme girişimi, sahada karşılık bulmadı.
Bölgesel aktörler kendi bakası için en güvenli limana çekilmek zorunda.
Son olarak, savaşın tarafların birinin mutlak zaferiyle değil, her iki tarafın da “artık daha fazla bedel ödemeyecek hale gelmesiyle” sonuçlanması orta doğu gerçekliğine daha uygun.
Devrim muhafızlarının operasyonel kapasitesinin aşınması veya bölgesel yayılma riski ile ABD halkına maliyetinin giderek yükselmesi “sessiz bir ateşkese “ zorlayabilecek tek unsur olarak gözüküyor.
,
